اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

تحلیل ریسک زیرساخت‌های منطقه‌ای از منظر پدافند غیرعامل (نمونه موردی: پارس یک جنوبی)

نویسنده
استادیار دانشکده شهید مطهری بسیج، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران.
چکیده
هدف از اجرای طرح‌های پدافند غیرعامل کاستن آسیب‌پذیری تاسیسات و تجهیزات حیاتی و حساس و مهم کشور در شرایط بحرانی ناشی از تهدیدات انسان ساخت است. زیرساخت‌های حیاتی، بخشی از بنیان‌های اصلی مناطق صنعتی به شمار می‌آیند که با آسیب آن‌ها بیشتر منطقه تحت تأثیر قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه نسبت قابل‌توجهی از تأمین گاز کشور بر عهده منطقه پارس جنوبی بوده و زیرساخت‌های حیاتی منطقه، از کانون‌های جذاب برای تهاجم دشمن به شمار می‌رود. تحقیق حاضر در زمره تحقیقات کاربردی (نوع توسعه ای) بوده و در این مسیر از روش‌های کتابخانه‌ای، پرسشنامه (کمی) جهت گردآوری اطلاعات استفاده گردیده و روش تحقیق تحلیلی - ارزیابانه (پیمایشی - نمونه موردی) می‌باشد. جهت تعیین حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعداد ۴۸ نفر به عنوان نمونه انتخاب و از مدل پیشنهادی سازمان مدیریت بحران فدرال آمریکا (FEMA) جهت تحلیل ریسک استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد، از نظر اهمیت دارایی‌ها به ترتیب تأسیسات نفت و گاز با ۸,۸۶، زیرساخت ارتباطات با ۸,۶۴، تأسیسات برق با ۶,۷۱ و تأسیسات آب و فاضلاب با ۶,۴۵ حائز بیشترین ارزش هستند. همچنین بین‌دوازده تهدید مورد ارزیابی قرار گرفت که در این بین احتمال وقوع حملات هوایی و موشکی با ۹,۲۱، حملات شیمیایی-میکروبی و هسته‌ای با ۹,۱۷ و تهدیدات زیستی با ۸,۷۲ بیشترین احتمال وقوع را دارا هستند. بیشترین آسیب‌پذیری و ریسک زیرساخت ارتباطات در برابر بمب های الکترومغناطیسی به ترتیب با ۹,۱۱۴ و ۶۸۸,۴۷، تأسیسات برق در برابر بمب های الکترومغناطیسی و گرافیتی به ترتیب با ۸,۴۴۶ و ۴۰۷,۴۷، تأسیسات نفت و گاز در برابر تهدیدات بمب گذاری به ترتیب با ۸,۴۸۴ و ۶۵۵,۴۶، تأسیسات آب و فاضلاب در برابر تهدیدات سایبر تروریسم و زیستی به ترتیب با ۸,۳ و ۴۶۶,۸۲ می باشد و در پایان راهکارهای کاهش آسیب پذیری و ریسک بیان شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Risk Analysis of Regional Infrastructures from the Perspective of Passive Defense (Case Study: South Pars Phase 1)

نویسنده English

Gholamreza Zarei
Assistant Professor, Shahid Motahari Basij Faculty, Imam Hossein University of Officer and Guard Training, Tehran, Iran.
چکیده English

The purpose of implementing passive defense projects is to reduce the vulnerability of the country's vital, sensitive, and important facilities and equipment under critical conditions caused by man-made threats. Vital infrastructures are part of the main foundations of industrial areas, and their damage affects the region more extensively. Considering that a significant proportion of the country's gas supply is the responsibility of the South Pars region and that the vital infrastructures of the region are among the attractive focal points for enemy aggression. The present research is among applied research (developmental type), and in this path, library methods, questionnaires (quantitative) were used to collect data, and the research method is analytical-evaluative (survey - case study). To determine the sample size using Cochran's formula, 48 individuals were selected as a sample, and the proposed model of the Federal Emergency Management Agency (FEMA) was used for risk analysis. The results show that, in terms of asset importance, oil and gas facilities with 8.86, communication infrastructure with 8.64, power facilities with 6.71, and water and wastewater facilities with 6.45 have the highest values. Also, twelve evaluated threats were considered, among which the probability of occurrence of air and missile attacks with 9.21, chemical-microbial and nuclear attacks with 9.17, and biological threats with 8.72 have the highest probability of occurrence. The highest vulnerability and risk of communication infrastructure against electromagnetic bombs are respectively 9.114 and 688.47, power facilities against electromagnetic and graphite bombs are respectively 8.446 and 407.47, oil and gas facilities against bombing threats are respectively 8.484 and 655.46, and water and wastewater facilities against cyber terrorism and biological threats are respectively 8.3 and 466.82, and finally, solutions to reduce vulnerability and risk are stated.

کلیدواژه‌ها English

Risk
Infrastructure
Threat
Vulnerability
South Pars Phase 1 Region
FEMA
1. اسکندری، محمد، امیدوار، بابک، توکلی ثانی، محمدصادق. (۱۳۹۳). تحلیل خسارت شریان‌های حیاتی با در نظر گرفتن اثرات وابستگی بر اثر حملات هدفمند مطالعه موردی شبکه آب و برق در یک منطقه شهری. دو فصلنامه مدیریت بحران، ویژه نامه هفته پدافند غیرعامل، تهران، صص ۱۹-۳۰.
2. آژانس همکاری‌های بین‌المللی ژاپن (جایکا). (۱۳۸۰). مطالعه ریز پهنه‌بندی لرزه‌ای تهران بزرگ، مرکز مطالعات زلزله و زیست‌محیطی تهران بزرگ، تهران.
3. پارهاس و همکاران. (۱۳۹۲). مطالعات شناخت وضعیت نظام کاربری زمین ناحیه پارس ۱، پروژه بازنگری طرح جامع مناطق پارس یک و دو و انجام مطالعات طرح جامع منطقه پارس ۳، سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس.
4. جلالی فراهانی، غلامرضا. (۱۳۹۱). مقدمه‌ای بر روش و مدل برآورد تهدیدات در پدافند غیرعامل. انتشارات دانشگاه جامع امام حسین (ع)، چاپ دوم، تهران.
5. حکیم‌پناه، نرگس. (۱۳۸۸). مترو دفاع غیرعامل. پایان‌نامه شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران.
6. ستاره، علی‌اکبر. (۱۳۹۰). مدیریت ریسک در پدافند غیرعامل. انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر، چاپ اول، تهران.
7. عبدالله‌خانی، علی. (۱۳۸۶). تهدیدات امنیت ملی (شناخت و روش). انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، تهران.
8. عطایی، محمدحسن. (۱۳۹۳). ارزیابی تهدیدات و آسیب‌های فرودگاه‌ها و ارائه راهکارها با رویکرد پدافند غیرعامل، نمونه موردی: فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران.
9. غضنفری، مصطفی. (۱۳۹۲). آسیب‌شناسی ایستگاه‌های مترو در برابر تهدیدات انسان‌ساخت و ارائه راهکارهای کاهش آسیب‌پذیری (نمونه موردی ایستگاه ولیعصر). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران.
10. فرزام‌شاد، مصطفی، عراقی‌زاده، مجتبی. (۱۳۹۱). مبانی برنامه‌ریزی و طراحی شهر امن از منظر پدافند غیرعامل. انتشارات علم آفرین، چاپ اول، اصفهان.
11. مشهدی، حسن، امینی‌ورکی، سعید. (۱۳۹۴). تدوین و ارائه الگوی ارزیابی تهدیدات، آسیب‌پذیری و آنالیز ریسک زیرساخت‌های حیاتی و حساس با تأکید بر پدافند غیرعامل. اولین کنفرانس ملی مدیریت ریسک در زیرساخت‌ها، تهران، صص ۱۱۸-۱۳۰.

12. Cioaca, C. (2013). Critical aviation infrastructures vulnerability assessment to terrorist threats. Air Force Academy, Romania.
13. FEMA 426. (2003). Reference Manual to Mitigation Potential Terrorist Attacks against Buildings. Federal Emergency Management Agency, USA.
14. FEMA 452. (2005). Risk Assessment, a How to guide to Mitigation Potential Terrorist Attacks against Buildings. Federal Emergency Management Agency, USA.
15. Giannopoulos, G., Filippini, R., & Schimmer, M. (2012). Risk assessment methodologies for Critical Infrastructure Protection. Part I: A state of the art. Institute for the Protection and Security of the Citizen, European Commission, EUR 25286 EN - 2012.
16. Lee, E. E., Mitchell, J. E., & Wallace, W. A. (2007). Restoration of Services in Interdependent Infrastructure Systems: A Network Flow Approach. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, vol. 37, pp. 1303-1318.
17. Millazzo, M., & Maschio, F. (2008). Giuseppe, Resilience of Cities to Terrorist and other Threats. NATO Science for Peace and Security Series C: Environmental Security, Risk Evaluation of Terrorist Attacks against Chemical Facilities and Transport Systems in Urban Areas, ISSN: 1874-6519, pp. 37-53.
18. Norman, T. (2010). Risk Analysis and Security Countermeasure selection. CRC press, USA.
19. Oxford English Dictionary. (2013). Oxford University Publications.
20. PCCIP. (2010). Critical Foundation: Protecting America’s Infrastructures.
21. PSEPC. (2008). Modernization of the Emergency Preparedness Act.
دوره 17، شماره 58
پاییز 1400
صفحه 68-90

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری 11 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1400
  • تاریخ اولین انتشار 22 آذر 1400
  • تاریخ انتشار 22 آذر 1400