اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

تبیین تصمیم‌های راهبردی مقام معظم رهبری در امور فرهنگی (مطالعه موردی کرسی‌های آزاداندیشی)

نویسنده
پژوهشگر دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
چکیده
از جمله جنبه‌های حساس وظایف مدیریت را می‌توان تصمیم‌گیری، ارتباطات، تنظیم و هدایت دانست. مدیریت برای تحقق کارآمد این وظایف، مبادرت به استفاده از فرایند تصمیم‌گیری در قالب نقش تصمیم‌گیری می‌کند. "هربرت سایمون"، محققی که در زمینه تصمیم‌گیری تحقیقات زیادی انجام داده است، معتقد است مدیریت و تصمیم‌گیری دو واژه هم‌معنا و مترادف هستند. به عبارت دیگر مدیر به وسیله تصمیم‌اتش شناخته می‌شود. در واقع تصمیم‌گیری جوهره مدیریت بوده و آینه تمام‌نمای توانایی‌ها و قابلیت‌های مدیر است. از سوی دیگر ریشه‌یابی دلایل موفقیت و عدم موفقیت سازمان‌ها به تصمیم‌های اتخاذ شده مدیران آن سازمان‌ها منتهی می‌شود. از این رو است که "نیومن" کیفیت مدیریت را تابع کیفیت تصمیم‌گیری می‌داند و مدعی است که تصمیم‌گیری به تنهایی، مهم‌ترین نقش مدیر است؛ زیرا کیفیت طرح و برنامه‌ها، اثربخشی و کارآمدی راهبردها و کیفیت نتایجی که از اعمال آن‌ها به دست می‌آید همگی تابع کیفیت تصمیم‌هایی است که مدیر اتخاذ می‌کند. محور، رکن و کانون اصلی وظایف مدیریت «تصمیم‌گیری» است. این مقوله برای مدیریت، سازمان‌ها و نظام‌ها امری بسیار حیاتی و مهم محسوب می‌شود. هرچه قلمرو و دامنه اتخاذ تصمیم گستُرده و چشم‌انداز آن وسیع‌تر باشد، آن تصمیم از اهمیت و حساسیت بیشتری برخوردار خواهد بود. تصمیم‌های راهبردی دارای چنین ویژگی‌هایی هستند. و مصداق این‌گونه تصمیم‌های راهبردی را می‌توان در تصمیم‌گیری‌های حضرت امام خامنه‌ای مشاهده کرد؛ چرا که تصمیم‌های ایشان هم در محیط داخلی و هم در محیط خارجی کاملاً نمود دارد و تأثیرگذار است. نظر به اهمیت و حساسیت این تصمیم‌ها در قلمرو نظام فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و وجود خلاء تحقیقاتی در این زمینه، جا دارد برای شناخت و تبیین این تصمیم‌های راهبردی، به مطالعه و پژوهش علمی پیرامون آن‌ها اقدام شود. یکی از تصمیم‌های راهبردی مقام معظم رهبری پرداختن به کرسی‌های آزاداندیشی است. براساس بیانات رهبرمعظم انقلاب در جمع اساتید دانشگاه‌ها و نخبگان علمی مبنی بر ایجاد کرسی‌های آزاد فکری معرفتی و سیاسی در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها، مشخصه‌های این کرسی‌ها عبارتند از: ۱) دانشجویی است (چند نفر دانشجو بروند حرف همدیگر را نقد کنند با همدیگر مجادله کنند از کارهایی که باید در زمینه مسائل گوناگون اجتماعی، سیاسی و علمی انجام گیرد میدان دادن به دانشججست برای اظهار نظر/حضرت آیت الله خامنه‌ای) ۲) تاکنون وجود نداشته است و منظور مناظرات رایج کنونی نیست (شما کرسی آزاد فکری سیاسی را، کرسی آزاد فکری معرفتی را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف و همین دانشگاه امیرکبیر به وجود بیاورید/ حضرت آیت الله خامنه‌ای) ۳) غیر تخصصی است یا بهتر بگویم لزوماً تخصصی نیست (از سه مصداقی که رهبری اشاره کردند دوتاشان دانشگاه صنعتی بودند؛ یعنی کرسی آزاد فکری معرفتی و سیاسی در دانشگاه صنعتی) ۴) از ضایعات کشیده شدن مسائل فکری به محیط‌های عمومی جلوگیری می‌کند (اگر در محیط‌های خاص، محیط‌های آزاداندیشی و آزاد فکری مسائل تخصصی، مسائل فکری، مسائل چالش‌برانگیز مطرح بشود مطمئنا ضایعات کمتر پیش خواهد آمد/حضرت آیت الله خامنه‌ای) ۵) در کل فضای عقلانی و بحث منطقی را به وجود می‌آورد و موجب روشن شدن حقیقت می‌شود (حق آنجا خودش را نمایان خواهد کرد، حق این جوری نمایان نمی‌شود که کسی یک انتقادی را پرتاب بکند. این جوری که حق درست فهمیده نمی‌شود.) به همین منظور در این پژوهش، با توجه به بضاعت محقق سعی بر این است یکی از تصمیم‌های راهبردی حضرت امام خامنه‌ای در حوزه فرهنگی و به صورت مطالعه موردی (کرسی‌های آزاداندیشی) تبیین شود. به عبارت دیگر این تحقیق بر آن است تا به تبیین و در صورت امکان ارائه الگو یکی از تصمیم‌های راهبردی مدیریت ارشد نظام که با توجه به گزینش روشی مناسب (بهترین تصمیم)، برای نیل به اهداف اساسی و عالی نظام در حوزه فرهنگی منجر می‌شود، بپردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the Strategic Decisions of the Supreme Leader in Cultural Affairs (Case Study of Free-Thinking Panels)

نویسنده English

Gholamreza Goodarzi
Researcher, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran
چکیده English

Among the sensitive aspects of management functions are decision-making, communication, organization, and guidance. To efficiently fulfill these functions, management utilizes the decision-making process in the form of the decision-making role. Herbert Simon, a researcher who has conducted extensive research in the field of decision-making, believes that management and decision-making are synonymous and equivalent terms. In other words, a manager is known by their decisions. In fact, decision-making is the essence of management and the full mirror of a manager's abilities and capabilities. On the other hand, tracing the reasons for the success and failure of organizations leads to the decisions made by their managers. Hence, Newman considers the quality of management to be a function of the quality of decision-making and claims that decision-making alone is the most important role of a manager; because the quality of plans and programs, the effectiveness and efficiency of strategies, and the quality of results obtained from their implementation are all functions of the quality of decisions made by the manager. The axis, pillar, and main center of management functions is "decision-making." This category is considered a vital and important matter for management, organizations, and systems. The broader the scope and domain of decision-making and the vaster its horizon, the greater the importance and sensitivity of that decision will be. Strategic decisions possess such characteristics. Instances of such strategic decisions can be observed in the decision-making of Imam Khamenei; because His Eminence's decisions are fully manifested and influential in both domestic and foreign environments. Given the importance and sensitivity of these decisions within the realm of the cultural, social, political, and economic system of the Islamic Republic of Iran and the existence of a research gap in this field, it is appropriate to undertake scientific study and research concerning them in order to understand and explain these strategic decisions. One of the strategic decisions of the Supreme Leader is addressing free-thinking panels. Based on the statements of the Supreme Leader among university professors and scientific elites regarding the establishment of free intellectual, epistemological, and political thinking panels in seminaries and universities, the characteristics of these panels are as follows:


It is student-oriented (several students go and critique each other's words, debate each other; among the things that must be done in various social, political, and scientific issues is giving the field to the student to express their views / Ayatollah Khamenei).


It has not existed until now and is not meant to be current common debates (you bring into existence the political free thought panel, the epistemological free thought panel right in this University of Tehran, right in this Sharif University, and this Amirkabir University / Ayatollah Khamenei).


It is non-specialized, or better to say, not necessarily specialized (out of the three instances the Leader pointed out, two of them were industrial universities; meaning epistemological and political free thinking panels in the industrial university).


It prevents the dragging of intellectual issues into public environments (if specialized issues, intellectual issues, and challenging issues are raised in specific environments, free-thinking environments, and free intellectual environments, certainly fewer casualties/damages will occur / Ayatollah Khamenei).


Overall, it creates a rational atmosphere and logical discussion and causes the truth to become clear (the truth will reveal itself there; truth is not revealed in such a way that someone launches a criticism. In such a way, the truth is not properly understood). For this very reason, in this research, to the best of the researcher's ability, an attempt is made to explain one of the strategic decisions of Imam Khamenei in the cultural sphere as a case study (free-thinking panels). In other words, this research aims to explain and, if possible, present a model of one of the strategic decisions of the top management of the system which, by paying attention to the selection of a proper methodology (the best decision), leads to achieving the basic and supreme goals of the system in the cultural sphere.

کلیدواژه‌ها English

Management
Strategic management
Decision-making
Strategic decision-making
Free-thinking
Free-thinking panels
کتاب‌ها:
1. استیفن رابینز، مبانی رفتار سازمانی، مدیریت، تئوری‌های مدیریت، ترجمه علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، ۱۳۸۹.
2. ابراهیمی‌نژاد، مهدی، مدیریت استراتژیک در بازرگانی و صنایع، سازمان مطالعه و تدوین کتب انسانی دانشگاه‌ها(سمت)، ۱۳۷۹.
3. الوانی مهدی، تصمیم‌گیری و تعیین خط مشی دولتی (رشته مدیریت دولتی)، دانشگاه پیام نور، ۱۳۸۱.
4. الفت‌پور، علی، چهل تدبیر (مروری بر مقاطع بحرانی تاریخ جمهوری اسلامی ایران)، نشر پرستا، ۱۳۸۹.
5. ابدلی محرم، خورشید هدایت (مدیریت راهبردی و تدابیر مقام معظم رهبری در بحران‌ها)، نشر امام عصر، ۱۳۹۰.
6. ابی جعفر محمد بن یعقوب الکلینی، الفروع من الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵، ج ۸
7. ابی جعفرین یعقوب بن اسحاق کلینی رازی، اصول کافی، - جلد (۱).
8. احدی، علی و دیگران، نگرش جامع بر مدیریت استراتژیک، انتشارات تولید- پاییز ۱۳۸۲
9. بهشتی، مقاله «آزادی آنچه هست و آنچه نیست + گوشه‌ای از مناظره شهید بهشتی با جمعی از دانشجویان مخالف انقلاب».
10. پیرس - رابینسون، برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک، ترجمه سهراب خلیلی شورینی، تهران: یادواره کتاب، ۱۳۷۶.
11. تسلیمی، محمد حسین، تحلیل فرآیندی خط مشی‌گذاری و تصمیم‌گیری، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۷۸.
12. حاضر، منوچهر، تصمیم‌گیری در مدیریت، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، ۱۳۷۳.
13. حمیدی‌زاده، محمدرضا، برنامه ریزی استراتژیک، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)، ۱۳۸۰.
14. خیرآبادی، حمید، طراحی مدل تصمیم‌گیری فرماندهان دفاع مقدس با تأکید بر عملیات‌های موفق سال دوم جنگ، پژوهشکده مطالعات بسیج، ۱۳۹۱.
15. چارلز آر-شوانک، مبانی تصمیم‌گیری استراتژیک، ترجمه عباس منوریان، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، ۱۳۷۰.
16. چایلد، ورگوردن، عنوان و شرح مسئولیت، نشرجامعه و دانش، ترجمه محمد تقی فرامرزی، ۱۳۸۵.
17. جعفرپور، درآمدی بر الگوی اسلامی پیشرفت، پژوهشکده بسیج، ۱۳۹۰.
18. جهانشاهی، علی، مقاله گوشه‌ای از فواید و آثار کرسی‌های آزاد اندیشی.
19. جولیونس گولد، ویلیام ل. کولب، فرهنگ علوم اجتماعی، گروه مترجمان، چاپ اول، تهران، مازیار، ۱۳۷۶.
20. حاجی ابراهیم، حجت الاسلام رضا، عضو هیئت علمی گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
21. دیوید فرد آر. (۱۳۸۰)، " مدیریت راهبردی"، ترجمه دکتر سید محمد اعرابی و دکتر علی پارسائیان، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
22. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران: چاپخانه مجلس، ۱۳۳۵.
23. دلاور، علی، روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی، نشر ویرایش، ۱۳۸۷.
24. رضائیان، علی، مبانی سازمان و مدیریت، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)، ۱۳۸۰.
25. رحیم پور ازغدی، حسن، مقاله «آزادی بیان یعنی آزادی توأم با منطق و اخلاق و مسئولیت».
26. رشاد، حجت الاسلام علی اکبر، موسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
27. زاکانی، علیرضا، عضو کمیسیون علوم و تحقیقات شورای اسلامی و رییس اسبق سازمان بسیج دانشجویی.
28. سعادت، اسفندیار، مدیریت منابع انسانی، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها(سمت)، ۱۳۷۵.
29. سعادت، اسفندیار، فرایند تصمیم‌گیری در سازمان، نشردانشگاه تهران، ۱۳۷۲.
30. سیف مراد و محمد تولایی، تبارشناسی تهدیدهای نرم اقتصادی، پژوهشکده بسیج، ۱۳۹۰.
31. علاقه بند، علی؛ مقدمات مدیریت آموزشی، تهران، بعثت، چاپ هشتم، ۱۳۷۴.
32. عسگریان، مصطفی، مدیریت نیروی انسانی، نشر جهاد دانشگاهی (دانشگاه تربیت معلم)، ۱۳۷۰.
33. علیدوستی، سیروس، سیر تحول مفهوم و استراتژی در تئوری‌های سازمان، آموزش، ۱۳۷۸
34. فروتنی، زهرا، مبانی تصمیم‌گیری استراتژیک امام خمینی (ره)، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۸۷.
35. قوام، عبدالعلی؛ اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران، سمت، ۱۳۷۲، چاپ دوم.
36. کرامتی، محمدتقی، نقش رهبری در مدیریت بحران (نیمه پنهان ۳۸)، جلد اول، دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان، ۱۳۹۱.
37. کرامتی، محمدتقی، نقش رهبری در مدیریت بحران (نیمه پنهان ۳۸)، جلد دوم، دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان، ۱۳۹۱.
38. کرامتی، محمدتقی، نقش رهبری در مدیریت بحران (نیمه پنهان ۳۸)، جلد سوم، دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان، ۱۳۹۱.
39. کلی، کیت، فنون تصمیم‌گیری، ترجمه سید امین‌ا... علوی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، ۱۳۸۵.
40. کینی، رالف، تفکر ارزشی: راهی به سوی تصمیم‌گیری خلاق، ترجمه وحید وحیدی مطلق، مؤسسه مطالعات فرهنگ جهانی آینده، تهران، کرانه علم، ۱۳۸۱.
41. لستر و چندلر، اقتصاد پول و بانکداری، ترجمه شریف ادیب سلطانی، شرکت اکونومیکا، ۱۳۵۳.
42. لک زایی، شریف، آزادی سیاسی در اندیشه شهید مطهری و بهشتی، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲.
43. لغتنامه انگلیسی آکسفورد.
44. وردی‌نژاد، فریدون و ژینوس انصاری، تصمیم‌گیری استراتژیک، آستانه، ۱۳۹۱.
45. مشرف جوادی، محمد حسین، نقش ویژگی‌های فردی در موفقیت سازمانی، نشریه: مدیریت «تدبیر»، بهمن ۱۳۸۱.
46. محمدخانی، محمدرضا، جنبش نرم افزاری، اداره کل پژوهش‌های سیما، ۱۳۸۳.
47. مطهری، مرتضی، مقاله «آزادی تفکر آری، آزادی عقیده خیر».
48. مصباح یزدی، آیت الله محمدتقی، مقاله «آزادی باید انسان را به خدا نزدیک کند».
49. پیرس و رابینسون، برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک، ترجمه سهراب خلیلی شورینی، تهران: یادواره کتاب، ۱۳۷۶.
مقالات:
50. راهبرد در نقش تصمیم‌گیری راهبردی، مجله تدبیر، خرداد ۱۳۸۱ - شماره ۱۲۲.
51. صداقت‌گویان، حامد؛ خلاصه‌ای از معرفی مدیریت استراتژیک، سال انتشار(میلادی): ۲۰۰۵.
52. طالبیان، احمدرضا؛ تغییر سازمان‌یابی راهبردی با نگرش نظام‌گرا.
53. کنستانتین -سی-مارکیز، دیدگاه پویای برنامه راهبردی، مترجم: آزاد مجیدی سرنسری.
54. مفهوم و فرآیند راهبرد، مجله نگرش راهبردی، آذر و دی ۱۳۸۶ - شماره ۸۵ و ۸۶.
55. هدایتی احمدرضا، تفکر و برنامه ریزی راهبردی، شهریور ۳۰م، ۱۳۹۰.
مصاحبه‌ها:
56. فیاضی، مسعود، مدیر کانون اندیشه جوان.
57. خسرو پناه، عبدالحسین، رییس مؤسسه حکمت و فلسفه ایران.
58. جلیلی، وحید، سردبیر نشریه راه.
59. کوشکی، محمدصادق، عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر.
سخنان و بیانات مقام معظم رهبری:
60. یامین پور، وحید، مجری -کارشناس برنامه‌های تلویزیون.
61. عباسی، حسن، رییس مرکز بررسی‌های دکترینال امنیت بدون مرز.
62. پاسخ به نامه جمعی از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی ۱۳۸۱/۱۱/۱۶.
63. بیانات در دیدار اعضای انجمن اهل قلم ۱۳۸۱/۱۱/۰۷.
64. در دیدار رئیس‌جمهور و هیأت وزیران ۸۴/۶/۸
65. بیانات در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ۸۵/۳/۲۹
66. پاسخ به نامه جمعی از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی ۱۳۸۱/۱۱/۱۶.
67. در دیدار جمعی از اعضای تشکل‌ها، کانون‌ها، نشریات، هیئت‌های مذهبی و شماری از نخبگان دانشجویی ۸۲/۸/۱۵
68. بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در صحن جامع رضوی ۱/۱/۱۳۸۴.
69. در دیدار دانشجویان و اساتید دانشگاه‌های استان کرمان ۸۴/۲/۱۹
70. بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ۱۳۸۵/۳/۲۹.
71. در دیدار روحانیون استان سمنان ۸۵/۸/۱۷
72. ابلاغ سیاست‌های کلی برنامه پنجم توسعه توسط رهبر معظم انقلاب ۱۳۸۷/۱۰/۲۱.
دیدار با اساتید دانشگاه‌ها ۸۸/۶/۸.
73. بیانات در جلسه با نخبگان سال ۸۸/۶/۸
74. بیانات در جلسه با نخبگان سال ۸۸/۶/۸
75. در دیدار جمعی از اساتید، فضلا و طلاب نخبه حوزه علمیه قم ۸۹/۸/۲
76. بیانات در دیدار جمعی از نخبگان و برگزیدگان علمی ۹۰/۷/۱۳.
77. پاسخ بیانات رهبر عزیز انقلاب به نامه جمعی از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی ۱۶/۱۱/۸۱.
78. بیانات رهبر عزیز انقلاب در دیدار دانشجویان و نخبگان علمی ۴/۶/۸۸.
79. بیانات رهبر عزیز انقلاب در دیدار اعضای انجمن اهل قلم ۷/۱۱/۸۱.
80. بیانات رهبر عزیز انقلاب در دیدار اساتید دانشگاه‌ها ۸۶/۸/۸
دوره 10، شماره 29
تابستان 1393
صفحه 135-188

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1393
  • تاریخ بازنگری 01 خرداد 1393
  • تاریخ پذیرش 28 تیر 1393
  • تاریخ اولین انتشار 30 شهریور 1393
  • تاریخ انتشار 30 شهریور 1393