اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

بررسی وضعیت سازه‌ای بیمارستان صحرایى در دوران دفاع مقدس

نویسنده
استادیار دانشکده شهید مطهری بسیج، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران
چکیده
با آغاز جنگ تحمیلی، ضرورت حفاظت از نیروهای انسانی و ارتقای ظرفیت‌های درمانی در مناطق عملیاتی، به شکل‌گیری و توسعه بیمارستان‌های صحرایی در ایران انجامید. این پژوهش با هدف تبیین اهمیت، کارکرد و روند تحول سازه‌ای بیمارستان‌های صحرایی در دوران دفاع مقدس انجام شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مکان‌یابی ایمن، تأمین تأسیسات ضروری، حفاظت از کادر درمان و مجروحان در برابر حملات هوایی و زمینی و فراهم‌کردن امکان انجام جراحی‌های حساس، از مهم‌ترین ملاحظات طراحی و احداث این مراکز بوده است. بیمارستان‌های صحرایی در نقاط بحرانی و فراتر از ظرفیت مراکز درمانی و تخلیة موجود، به‌عنوان مراکز تخصصی درمانی وارد عمل می‌شدند و نقش مهمی در تداوم حیات مجروحان و مداوای رزمندگان داشتند. روند ساخت این بیمارستان‌ها ابتدا با احداث سازه‌های سولة فلزی دنبال شد. همکاری مهندسی رزمی سپاه و جهاد سازندگی، زمینه‌ساز ساخت سوله‌های فلزی مدفون در زیر زمین گردید؛ بااین‌حال، افزایش شدت حملات هوایی و توپخانه‌ای، ضرورت استفاده از سازه‌های مقاوم‌تر را آشکار کرد. در پی این نیاز، احداث بیمارستان‌های بتنی ضدانفجار در دستور کار قرار گرفت و «بیمارستان صحرایی امام رضا (ع)» در سال ۱۳۶۳، در محور جزایر مجنون و منطقة عمومی جفیر، به‌عنوان نخستین نمونة این نوع سازه احداث شد. در مجموع، تحول از سازه‌های فلزی مدفون به سازه‌های بتنی ضدانفجار، بیمارستان‌های صحرایی را به سطح بالاتری از کارایی، استحکام و پایداری رساند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Assessment of the Structural Condition of Field Hospitals during the Sacred Defense Era

نویسنده English

Mehrab Hedavand Mirzaei
Assistant Professor, Shahid Motahari Basij Faculty, Imam Hossein University of Officer and Guard Training, Tehran, Iran.
چکیده English

With the outbreak of the imposed war, the need to protect human resources and enhance medical capacities in operational areas led to the establishment and development of field hospitals in Iran. This study aims to explain the significance, functions, and structural evolution of field hospitals during the Sacred Defense era. The findings indicate that safe site selection, provision of essential utilities, protection of medical personnel and wounded soldiers against aerial and ground attacks, and the provision of facilities for performing critical surgical procedures were among the most important considerations in the design and construction of these medical centers. Field hospitals operated in critical areas and in locations where existing medical and evacuation facilities lacked sufficient capacity, serving as specialized medical centers and playing a crucial role in sustaining the lives of the wounded and treating combatants.
Initially, the construction of these hospitals involved the installation of steel shed structures. Cooperation between the Islamic Revolutionary Guard Corps Combat Engineering units and the Construction Jihad laid the groundwork for constructing steel sheds buried underground. However, the increasing intensity of aerial and artillery attacks revealed the need for more resistant structures. In response to this need, the construction of blast-resistant concrete hospitals was placed on the agenda. In 1984, the Imam Reza Field Hospital was constructed along the Majnoon Islands axis in the Jofair area as the first example of this type of structure. Overall, the transition from buried steel structures to blast-resistant concrete structures elevated field hospitals to a higher level of operational efficiency, structural strength, and resilience.

کلیدواژه‌ها English

Field Hospital
Sacred Defense
Combat Engineering
Blast-Resistant Structures
Military Medicine
Construction Jihad
منابع
1)    اعتمادیان، مسعود، و یاسر مباشری. (بی‌تا). روش‌های مدیریت ساخت و طراحی بیمارستان‌های ایران و سایر کشورها. تهران: مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی، دانشگاه علوم پزشکی ایران.
2)    اکبری، اسماعیل. (۱۳۹۳، ۲۳ مرداد). برشی از گفتنی‌های پزشکی و امداد در جنگ تحمیلی. صاحب‌نیوز.
3)    تاج‌بخش، حسن. (۱۳۷۹). تاریخ بیمارستان‌های ایران از آغاز تا عصر حاضر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
4)    جهاد سازندگی استان تهران. (۱۳۶۱–۱۳۶۲). آرشیو مهندسی رزمی: نقشه بیمارستان‌های صحرایی دوران دفاع مقدس. بی‌جا: بی‌نا.
5)    حسینی، سید بهشید. (۱۳۸۹). طراحی در بحران: مراکز درمانی صحرایی. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس.
6)     سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. (۱۳۶۱–۱۳۶۳). آرشیو مهندسی رزمی: مدارک و نقشه بیمارستان‌های صحرایی دوران دفاع مقدس. بی‌جا: بی‌نا.
دوره 19، شماره 66
پاییز 1402
صفحه 63-76

  • تاریخ دریافت 22 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 26 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 18 آبان 1402
  • تاریخ اولین انتشار 25 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 25 آذر 1402