اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

بررسی کارکردهای بسیج مساجد در راستای احیای فرهنگ مقاومت (مطالعه موردی: مساجد منطقه هفت تهران)

نویسنده
استادیار دانشکده شهید مطهری بسیج، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران
چکیده
هدف این پژوهش، شناسایی کارکردهای بسیج مساجد در راستای احیای فرهنگ مقاومت (مطالعه موردی: مساجد منطقه هفت تهران) است. تحقیق حاضر از لحاظ هدف یک تحقیق کاربردی، از لحاظ روش جزء تحقیقات توصیفی از نوع همبستگی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها یک تحقیق کمی (پیمایشی) می‌باشد. جامعه آماری، شامل فرمانده پایگاه بسیج و امامان جماعت به تعداد 102 نفر به صورت سرشماری کل جامعه آماری در سبد تحقیق قرار گرفت. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی انجام پذیرفته است. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه‌ استاندارد با ارزش گذاری طیف لیکرت پنج تایی و به تعداد 102 نفر در بین جامعه آماری توزیع گردیده است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات خبرگان و متخصصین امر به روش صوری تأئید گردید. پایایی پرسشنامه از طریق پیش آزمون و با روش ضریب آلفای کرونباخ بالای 0.7 بود که نشان از تأئید آن دارد. جهت توزیع داده ها (نرمال بودن یا غیر نرمال بودن داده ها) از آزمون کلوموروف – اسمیرونوف استفاده گردید. کلیه داده ها با استفاده از آزمون های آماری توصیفی(متغیرهای جمعیت شناختی) و آزمون های آماری تحلیلی به منظور آزمون فرضیات تحقیق از آزمون t تک نمونه‌ای مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل از تحقیق، نشان از تأئید کلیه فرضیات تحقیق دارد و مساجد به عنوان قلب تپنده‌ و نقش کلیدی در تربیت نسل‌های متعهد، ترویج ارزش‌های اسلامی، دینی و تقویت وحدت ملی به عنوان نمادی از اتحاد و همبستگی و احیای فرهنگ مقاومت، در دوران چالش‌برانگیز به عنوان سنگری برای دفاع از سرزمین، منافع ملی و ارزش‌های انقلابی عمل کرده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of the Functions of Mosque-Based Basij in Reviving the Culture of Resistance (A Case Study: Mosques in District Seven of Tehran)

نویسنده English

Reza Shah Hosseini
Assistant Professor, Shahid Motahari Basij Faculty, Imam Hossein University of Officer and Guard Training, Tehran, Iran
چکیده English

The aim of this study is to identify the functions of mosque-based Basij organizations in reviving the culture of resistance, with a specific focus on mosques in District Seven of Tehran. This research is applied in terms of purpose, descriptive-correlational in terms of methodology, and quantitative (survey-based) in terms of data collection approach. The statistical population includes Basij base commanders and mosque imams, totaling 102 individuals, all of whom were included in the research through a census sampling method. Data was gathered through both library and field methods. A standardized questionnaire, rated on a five-point Likert scale, was distributed among the 102 participants. The validity of the questionnaire was confirmed by experts through a face validity approach, and reliability was supported by a pre-test using Cronbach’s alpha coefficient, which was above 0.7, indicating strong reliability. The Kolmogorov-Smirnov test was employed to examine the normality of the data distribution. All data were analyzed using descriptive statistical tests (demographic variables) and analytical statistical tests, with the research hypotheses examined through one-sample t-tests. The findings confirm all research hypotheses, demonstrating that mosques, as vital and dynamic centers, play a key role in training committed generations, promoting Islamic and religious values, strengthening national unity as a symbol of solidarity, and reviving the culture of resistance. During challenging periods, they act as fortresses for the defense of the homeland, national interests, and revolutionary values.

کلیدواژه‌ها English

Basij functions
mosque
culture of resistance
District Seven
Tehran
منابع
قرآن کریم
1)     امام خمینی(ره) ، صحیفه امام، 1385، ج 12، ص 234.
2)     امام خامنه ای (مدظله العالی) ، سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار با جمعی از روحانیون، ائمه جماعات و وعاظ نقاط کشور در آستانه‌ی ماه مبارک رمضان 14/2/1370.
3)     امام خامنه ای (مدظله العالی) ، بیانات مقام معظم رهبری در دیدار فرماندهان بسیج سراسر کشور 27/8/1371
4)     اساسنامه سپاه پاسداران ،(1361)، ماده 9
5)     پیرحیاتی، مهدی. ترکجزی، میلاد (1392). "واکاوی نقش مسجد در هویت بخشی به شهر اسلامی". دومین همایش ملی معماری و شهرسازی اسلامی.
6)     حسن الحسینی، عفاف. فقیهی، حامد (1393). "مسجد و نقش آن در تأمین امنیت فردی و اجتماعی". فصلنامه علمی و ترویجی میقات. شماره 90، صص 131-108.
7)     داودی، عباس (1388). ویژه نامه مسجد، پایگاه اصلی بسیج، به مناسبت روز 30 مرداد .
8)     دهخدا، علی اکبر(1372). "لغت نامه". زیر نظر محمد معین و جعفر شهیدی. مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
9)     رضایی، علی (1382)، جایگاه مسجد در فرهنگ اسلامی، چاپ اول موسسسه فرهنگی ثقلین.
10)  سپاه از دید قانون (1362). مجموعه قوانین و ماموریتهای رده های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات سپاه.
11)  سلیمانی مهر، رضا (1399). ظرفیت شناسی فعالیتهای بسیج مساجد در ارزشی نمودن فضای محله (مطالعه موردی تفریح گاه های شهرری)، پایان نامه کارشناسی ارشد، مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی قم.
12)  شریف فرد، علیرضا. طهمورث، حسین (1401). شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی موفقیت مساجد در عرصه تربیتی. نشریه علمی مدیریت اسلامی. سال سی ام، شماره سوم.
13)  صفاکیش، حمیدرضا (1390). مسجد و نماد تاریخی آن در قرن اول هجری. فصلنامه پژوهش ادبی.
14)  ضرابی، عبدالرضا (1379). نقش و عملکرد مسجد در تربیت، مجله‌ی معرفت، فروردین و اردیبهشت 1379، شماره‌ی 33
15)  عباسـی، رسـول(1390). مسـجد طـراز اسلامی، تهـران، سـتاد عالـی هماهنگـی و نظـارت عالـی بـر کانونهـای فرهنگـی و هنـری مسـاجد.
16)  عبدالملکی، حسین. سلیمانی ساسانی، مجید. نادری، احمد(1393). واﻛﺎوی ﻧـﻮع ﻧﮕـﺎه ﺑـﻪ ﻧﻬـﺎد ﻣﺴـﺠﺪ در ﺳﻴﺎﺳـﺖ ﻫـﺎی  ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان.  راهبرد اجتماعی فرهنگی سال سوم تابستان 1393 شماره 11.
17)  فهری، سیداحمد (1387). پرواز در ملکوت، صص ۲۳۸- ۲۳۹. 
18)  فجری، محمد مهدی(1390). «مسجد و مسجدی‌ها». ماهنامه مبلّغان، شماره۱۲۳
19)  فرهادی، محمد (1381). بررسی و تحلیل بسیج از دیدگاه مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای (مد ظله العالی). فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات راهبردی بسیج، شماره 16 صص 89- 99
20)  مقدسی نیا، خسرو (1380). مسجد در آئینه قرآن و روایات، انتشارات هدی، قم.
21)  مطهری، مرتضی (1396). خدمات متقابل اسلام و ایران. انتشارات صدرا
22)  میزرایی، راضیه (1400). بررسی و شناخت ویژگی های مسجد از منظر آیات و روایات اسلامی. فصلنامه علمی رهیافت نوین در مطالعات اسلامی، دوره سوم، شماره هفتم
23)  نعیمی، فرشته (1390). "محله پایدار با رویکرد ارتقاء تعاملات اجتماعی"، دومین همایش معماری پایدار.
 
ب) منابع عربی
1)     حر عاملی، محمد بن حسن بن علی(1391 قمری). تفصیل وسائل الشیعۀ الی تحصیل مسائل الشریعۀ، تهران: مکتبۀ الاسلامیۀ. ج 3.
دوره 19، شماره 64
بهار 1402
صفحه 5-21

  • تاریخ دریافت 01 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 05 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 18 فروردین 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1402