اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

شاخص های ارتقاء استقامت انسان در مقابل طاغوت، با رویکرد قرآن کریم

نویسنده
پژوهشگر و دکترای گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
کلام‌الله مجید استقامت انسان را ضرورت انکارناپذیر برای حیات بشر می‌داند، که فقدان آن موجب فساد در زمین خواهد شد. آنچه واضح و مسلم است، طاغوت ها در زمان ها و موقعیت های مختلف از روش ها و شگردهای گوناگون بهره برده اند تا بدین وسیله انسان های مقاوم را از استقامت در راه حق منصرف کنند. در نقطه مقابل، قرآن کریم در بسیاری از آیات از استقامت در مقابل طاغوت ها و تسلیم نشدن در برابر آنها تاکید دارد. با بررسی های بعمل آمده مشخص شد، شاخصه هایی وجود دارد که با فعال شدن آنها نه تنها استقامت انسان در مقابل دشمنان سست و ضعیف نمی شود، بلکه به واسطه این شاخصه ها و عمل به آنها، زمینه و بستری فراهم می شود تا استقامت انسان، ارتقاء یابد. نکته حائز اهمیت و کلیدی آنست که صرف ممدوح دانستن استقامت و اطلاع از کلیات آن، انگیزه استقامت در انسان بوجود نخواهدآمد. آنچه مهم است و در این پژوهش به دنبال آن هستیم، بررسی و تحقیق پیرامون عوامل ترغیب کننده و تقویت بخش در استقامت انسان در مقابل طاغوت می باشد. عواملی چون: الگوسازی از سیره رادمردان مقاوم- تبیین صحیح و منطقی از آثار و برکات استقامت- شناخت صحیح و منطقی از چهره حقیقی طاغوت و ... که با بهره گیری از روش اسنادی و کتابخانه ای و استفاده حداکثری از آیات کلام الله مجید، تفاسیر و تعدادی از روایات، هفت شاخصه مهم و کاربردی به همراه برخی مصادیق آن مورد بررسی قرار گرفت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Indicators for Enhancing Human Endurance Against Taghut, with an Approach from the Holy Quran

نویسنده English

Ali Vossoughi
Researcher and Ph.D. in Quran and Hadith Sciences Department, Tehran Central Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The glorious Word of God considers human endurance an undeniable necessity for human life, the absence of which will cause corruption on earth. What is clear and certain is that Taghuts in various times and situations have utilized different methods and techniques to thereby dissuade resilient humans from steadfastness in the path of truth. Conversely, the Holy Quran in many verses emphasizes endurance against Taghuts and not submitting to them. Through conducted investigations, it was determined that there are indicators which, when activated, not only prevent human endurance against weak and feeble enemies from wavering, but through these indicators and acting upon them, a context and platform are provided for human endurance to be enhanced. The important and key point is that merely praising endurance and being aware of its generalities will not create the motivation for endurance in humans. What is important and pursued in this research is examining and investigating the encouraging and strengthening factors in human endurance against Taghut. Factors such as: modeling the lifestyle of resilient noblemen - correct and logical explanation of the effects and blessings of endurance - correct and logical recognition of the true face of Taghut, etc., which by utilizing documentary and library methods and maximum use of the verses of the Holy Quran, commentaries, and a number of narrations, examined seven important and practical indicators along with some of their instances.

کلیدواژه‌ها English

Endurance
Human
Monotheism (Tawhid)
Taghut
1. ابن‌ابى‌الحدید، ابوحامد. (بی‌تا). شرح نهج‌البلاغه. مکتبه آیت‌الله المرعشى النجفى رحمه‌الله، قم-ایران، چاپ اول، ج ۲۰.
2. ابن‌عطیه، عبدالحق بن غالب بن عبدالرحمن. (۱۴۲۲ ق). المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز. دار الکتب العلمیه، بیروت-لبنان.
3. ابن‌منظور، محمدبن مکرم. (بی‌تا). لسان العرب. دار الکفر للطباعة و النشر التوزیع، بیروت-لبنان، چاپ اول، تعداد جلد ۱۵.
4. امین اصفهانی، سیده نصرت. (۱۳۶۲). مخزن العرفان در تفسیر قرآن. ش، ج. ۱۵.
5. بجنوردی، حسن. (۱۳۷۷). القواعد الفقهیه. ش، قم- الهادی.
6. بهرام‌پور، ابوالفضل. (۱۳۸۶). نسیم حیات، آوای قرآن. ایران-تهران.
7. تهرانی، محمدصادق. (۱۴۰۶ ق). الفرقان فى تفسیر القرآن. ناشر: فرهنگ اسلامی، تهران، چاپ دوم، تعداد جلد: ۳۰.
8. جوهری فارابی، اسماعیل بن حمان. (۱۴۰۴ قمری). الصحاح، تاج اللغه و صحاح العربیه. دار العلم للملایین، بیروت-لبنان، چاپ سوم.
9. حسینی زبیدی واسطی، سیدمرتضی. (۱۴۱۹ ق). تاج العروس من جواهر القاموس. دار الفکر، بیروت- لبنان، سال نشر ۱۴۱۹ ق- تعداد جلد ۲۰.
10. خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۰). طرح اندیشه کلام اسلامی. تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
11. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ ق). ناشر دار الشامیة، بیروت- لبنان سال ۱۴۱۲ ق- تعداد جلد ۱.
12. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن. (۱۴۰۴ ق). الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور. مکتبة آیت‌الله المرعشى النجفى رحمه‌الله-قم-ایران.
13. شیرازی شافعی، عبدالله‌بن‌عمر. (۱۴۱۸ ق). بیضاوی، أنوار التنزیل و أسرار التاویل. داراحیاء و التراث العربی، بیروت، چاپ اول.
14. صدر، سید محمدباقر. (بی‌تا). همراه با تحول اجتهاد. تهران، روزبه.
15. صدوق، محمدبن‌علی‌بن‌الحسین بابویه قمی. (بی‌تا). الخصال. مؤسسة النشر الاسلامی.
16. طاهری، مهدی. (۱۳۹۸). خبرگزاری ایرنا، چهارمحال وبختیاری، ۱۰ شهریور.
17. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۸). المیزان فى تفسیرالقرآن. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، قم- ش.
18. طباطبایی، سیدمحمد حسین. (۱۳۹۴). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. قم، سازمان تبلیغات اسلامی، سال.
19. طبرسی، فضل بن حسن. (۵۳۶ ق). مجمع البیان فى تفسیر القرآن. تعداد جلد ۸، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
20. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر. (۱۴۱۲ ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن. دار المعرفه، بیروت-لبنان، چاپ اول، ج. ۳۰.
21. طوسی، ابی‌جعفر بن محمدبن الحسن. (بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن. ج. ۱۱، دفتر انتشارات اسلامی.
22. فخرالدین رازی (فخر رازی)، محمدبن عمر. (۱۴۲۰ ق). التضبیرالکبیر. مکتب تحقیق دار احیاءالقرآت العربی، چاپ اول، ج. ۳، ص. ۳۲.
23. فضل‌الله، علامه سید محمدحسین. (۱۴۱۹ ق). من وحى القرآن. دارالملاک، بیروت-لبنان، چاپ دوم، ج. ۲۴.
24. فیض کاشانی، ملا محسن. (۱۴۰۶ ق). الوافی. مکتب الامام امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام العامة، اصفهان-ایران، چاپ اول تعداد جلد: ۲۶.
25. قرائتی، محسن. (۱۳۷۴). تفسیر نور. تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
26. قرطبی، عبدالله بن احمد انصاری. (۱۳۶۴ ش). الجامع الأحکام القرآن. ناشر: ناصرخسرو، تهران، چاپ اول، تعداد ج. ۲۰.
27. قطب، سید ابراهیم حسین. (بی‌تا). سیاست در اسلام. قاهره، دارالشروق.
28. کیانی، حسین. (بی‌تا). بن مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن.
29. مامقانی، عبدالله. (بی‌تا). تنقیح المقال فى علم الرجال. مطبعه المرتضویه، نجف‌اشرف- عراق.
30. مجلسی، محمدباقر. (۱۳۱۹ ق). بحارالأنوار. ناشر: دارالکتب الاسلامیه، هندوستان، تعدادجلد: ۱۱۰.
31. مصطفوی، حسن. (۱۳۸۶ ش). التحقیق فى کلمات القرآن الکریم. ناشر: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی- تهران، تعداد جلد: ۱۴.
32. مطهری، مرتضی. (۱۳۸۹). مجموعه آثار. تهران، صدرا.
33. مغنیه، محمدجواد. (۱۴۲۴ ق). التفسیر الکاشف. قم- ایران، دارالکتب الاسلامی، ج. ۷.
34. مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۸۵). تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
35. مولانا، حمید. (۱۳۹۳). امام علی علیه‌السلام و ابعاد عدالت اجتماعی. فصلنامه کتاب نقد، شماره ۱۶.
36. میرزایی، محمد. (۱۳۹۳). مقاله مفهوم‌شناسی مقاومت در قرآن. نشریه انقلاب اسلامی، ۱۲ مرداد.
37. مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۹ ش). تفسیر نمونه. قم، ایران، سال نشر ۱۳۷۹ ش، مدرسه امام علی ابن ابیطالب، چاپ اول، تعداد جلد: ۲۰.
دوره 17، شماره 59
زمستان 1400
صفحه 25-45

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 16 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش 09 آذر 1400
  • تاریخ اولین انتشار 18 اسفند 1400
  • تاریخ انتشار 18 اسفند 1400