اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

تبیین سنگینی وحی قرآنی و نسبت آن با سهل بودن قرآن

نویسندگان
1 دکترای علوم قرآن و حدیث و مدرس دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
2 استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش با موضوع تبیین سنگینی وحی قرآنی و نسبت آن با سهل بودن قرآن از دیدگاه آیات و روایات، و در پی طرح این مسأله، یعنی جمع ثقیل بودن قرآن و آسانی آن و این سئوال که مفهوم ثقل وحی و ابعاد مختلف آن چیست؟ و پاسخ به سوال‌های آن و رسیدن به نتیجه و هدف مطالب، مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش پس از گردآوری داده‌ها از منابع قرآنی و روایی و کتب معتبر و مقالات علمی و پژوهشی جهت ارزیابی ابعاد مختلف تحقیق که بیان می‌داشت تحمل سنگینی وحی نسبت به پیامبر و فهم و درک الفاظ و معانی قرآن نسبت به مراتب مدرک و فهمنده قرآن امری ذومراتب است، و اینکه ظرفیت‌ها و استعدادهای مختلف در فهم و درک مراتب مختلف قرآن نقش دارد. پس از تحلیل داده‌های پژوهش و مقابله، مقایسه، تجزیه و ترکیب و بررسی‌های به‌عمل آمده، نهایتا استناج‌های زیر صورت گرفت: سنگینی و ثقالت قرآن در موقعی پر وجود مبارک پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) جلوه گر می شد و حال ایشان را دچار دگرگونی می‌نمود و از طرفی این سنگینی به جهت عظمت و بزرگی کلام الهی بوده و هیچ کلامی نمی‌تواند با آن برابری کند. و اینکه رسیدن و درک کردن لایه‌های پنهان قرآنی میسور همگان نبوده و رسیدن به عمق آن برای عموم مردم سنگین و ثقیل است. مراد از سهل بودن قرآن بی محتوا بودن، سست بودن و سبک بودن مفاهیم و معارف الهی نیست بلکه مراد از آن فهم آسان آن و انس با آن می‌باشد، به طوری که اگر فردی اراده فهم و درک معارف قرآنی را نمود، مسیر برای او آسان، هموار و بدون تکلف و سختی باشد. اینکه برخی آیات به سنگینی قرآن و برخی به سهل بودن آن اشاره دارد، هیچگونه تناقض و اختلافی بین آیات وجود ندارد، بلکه هر کدام از جهاتی آسان و یا از جهاتی سنگین می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the Heaviness of Quranic Revelation and Its Ratio to the Ease of the Quran

نویسندگان English

Ali , Vosooghi 1
Seyed Mohammad Razavi 2
1 Ph.D. in Qur’anic Sciences and Hadith Studies and Lecturer, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Qur’anic Sciences and Hadith Studies, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

This research, with the theme of explaining the heaviness of Quranic revelation and its ratio to the ease of the Quran from the perspective of verses and traditions, addresses this issue—namely, reconciling the heaviness (thaqal) of the Quran with its ease—and the question: What is the concept of the heaviness of revelation and its various dimensions? It examines these questions to arrive at the conclusion and objective of the study. In this research, after gathering data from Quranic and narrative sources, reliable books, and scientific-research articles to evaluate the various dimensions of the research—which stated that bearing the heaviness of revelation relative to the Prophet, and understanding the words and meanings of the Quran relative to the levels of the comprehending subject, is a matter of multiple levels, and that different capacities and potentials play a role in understanding the various levels of the Quran—the following conclusions were made after analyzing, comparing, decomposing, synthesizing, and examining the research data: The heaviness and thaqal of the Quran manifested in the blessed presence of the Prophet (PBUH) and transformed his state; on the other hand, this heaviness was due to the grandeur and greatness of the divine speech, and no speech can compare to it. Furthermore, reaching and understanding the hidden layers of the Quran is not attainable for everyone, and reaching its depth is heavy and arduous for the general public. The intention behind the ease of the Quran is not that it lacks content, is weak, or has light concepts and divine teachings; rather, its intent is easy comprehension and affinity with it, such that if an individual intends to understand and comprehend Quranic teachings, the path is easy, smooth, and free of strain and difficulty. The fact that some verses point to the heaviness of the Quran and others to its ease presents no contradiction or discrepancy between the verses; rather, each is easy from certain aspects and heavy from others.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Thaqal
Revelation
Taysir
1. ابن‌عطیه، عبدالححق بن غالب. (۱۴۲۲ ق). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیه. ص ۳۴۴.
2. آلوسی، محمد بن عبدالله. (۱۲۷۰ ق). روح المعانی. بیروت: دارالکتب العلمیه، ج ۱۶.
3. انصاری‌نسب، زهرا. (۱۳۹۳). مقاله تاریخ و علوم قرآن. سایت تبیان.
4. اندلسی، ابوحیان. (۱۴۲۰ ق). البحرالمحیط فى التفسیر. بیروت: دارالفکر، ج ۱۰، ص ۴۱.
5. باقرزاده، عبدالرحمن. (۱۳۹۴). تفسیر تطبیقی آیه ۷۹ واقعه. مقاله شماره ۲۳، صص ۱۰۳ تا ۱۲۱.
6. تقی‌پور، حسین. (۱۳۶۱). درآمدی بر علوم قرآن. تهران: سازمان دارالقرآن کریم، نشر تلاوت.
7. جوادی‌آملی، عبدالله. (۱۳۸۴). قرآن در قرآن. قم: انتشارات إسراء.
8. جوان‌آراسته، حسین. (۱۳۷۷). درسنامه علوم قرآنی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
9. حسینی‌شاه‌عبدالعظیمی، حسین بن احمد. (۱۳۶۳). تفسیر اثنی عشری. تهران: میقات، ج ۱۳، ص ۳۶۰.
10. خمینی، سید روح‌الله. (۱۳۲۷). کشف الاسرار وعده ده برابر. تهران: انتشارات علمیه اسلامیه، ج ۱۰ ص ۲۶۶.
11. رشیدالدین میبدی، ابوالفضل. (۱۳۳۷). کشف الاسرار وعده الابرار. دانشگاه تهران، ج ۱۰، ص ۲۶۶.
12. روحانی، سید محمدصادق. (۱۳۹۷). مقاله: آسانی قرآن برای ذکر.
13. ری‌شهری، محمد. (۱۳۸۴). میزان الحکمه. تهران: دارالحدیث، ج ۱، ص ۴۳۲.
14. زحیلی، وهب. (۱۳۸۷). التفسیر المنیر فى العقیده والشریعه والمنهج. دمشق.
15. سبزواری، محمد. (۱۴۰۲ ق). الجدید فى تفسیر القرآن المجید. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ج ۷، ص ۶۰.
16. سعدی، عبدالرحمن. (۱۴۲۱ ق). تیسیر الکریم الرحمان. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج ۱ ص ۹۹۵.
17. سیوطی، جلال‌الدین. (۱۴۰۴ ق). الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور. قم: مکتبه آیت الله العظمی مرعشی، ج ۷، ص ۶۷۶.
18. سیوطی، جلال‌الدین. الإتقان فی علوم القرآن. بیروت: دار مکتبه الهلال.
19. صادقی‌تهرانی، محمد. (۱۳۶۳). الفرقان فی تفسیرالقرآن بالقرآن. بیروت، ج ۲۷، ص ۴۸۸.
20. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۵۳). قرآن در اسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم.
21. طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیرالقرآن. تهران: انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، ج ۱۰، ص ۴۸۴.
22. طنطاوی، سیدمحمد. (۱۴۱۶ ق). التفسیر الوسیط فی تفسیرالقرآن المجید. قاهره: انتشارات وزارت اوقاف مصر، ج ۱۵ ص ۱۵۶.
23. عیاشی، محمد بن مسعود. (۱۳۸۰ ق). کتاب التفسیر. تهران: المطبعه العلمیه، چاپ اول، ج ۱، ص ۳۷۰.
24. فخرالاسلام، محمدصادق. (۱۳۲۵). انیس الاعلام. چاپ مربی، ج ۶، ص ۲۷۷.
25. فیروزجانی، علی. (۱۳۹۱). مقاله: فطرت زبان دین و قرآن. سایت راسخون.
26. قرائتی، محسن. (۱۳۸۸). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ج ۹، ص ۳۵۴.
27. قرطبی، محمد بن احمد. (۱۳۶۴). الجامع الاحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو، ج ۱۹، ص ۳۸.
28. کلینی، محمد بن ییعقوب. (۱۴۷۵ ق). اصول کافی. بیروت: دارالالأضواء، ج ۸، ص ۲۷۴.
29. کوششی، پریوش. (۱۳۶۲). مقاله نوین و اندیشه. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
30. گناآبادی، محمد. (۱۳۴۴). بیان السعاده فی مقامات العباده. انتشارات: آیت اشراق، ج ۴، ص ۲۱۲.
31. مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ ق). بحارالأنوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ج ۳۳، ص ۱۵۵.
32. مطهری، مرتضی. (۱۳۵۸). مجموعه آثار. تهران: ناصرخسرو، ج ۱۶.
33. مطهری، مرتضی. (۱۳۵۸). آشنایی با قرآن. انتشارات: دانشگاه امام صادق.
34. معرفت، محمدهادی. (۱۴۱۶ ق). التمهید فی علوم القرآن. چاپ سوم، قم: موسسه النشر الاسلامی.
35. مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج ۲۶ ص ۱۹۶.
36. مودب، سیدرضا. (۱۳۹۳). مقاله: ساختار چندمعنایی قرآن.
37. میرمحمدی زرندی، ابوالفضل. (۱۳۶۳). تاریخ و علوم قرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
38. نجمی، محمدصادق. (۱۳۹۴). شناخت قرآن. تهران: معاونت فرهنگی سازمان اوقاف چاپخانه اسوه، ص ۴۰.
دوره 16، شماره 55
زمستان 1399
صفحه 26-46

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1399
  • تاریخ بازنگری 21 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش 07 آذر 1399
  • تاریخ اولین انتشار 16 اسفند 1399
  • تاریخ انتشار 16 اسفند 1399