اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

منابع ژئواکونومیکی تنش در روابط سیاسی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه

نویسندگان
1 مدرس و پژوهشگر دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(علیه السلام)، تهران، ایران.
2 دانش آموخته مطالعات دفاعی استراتژیک و پژوهشگر دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
3 دانشیار دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
چکیده
یکی از سیاست‌هایی که پس از انقلاب اسلامی در آن تحولی عظیم ایجاد شد، رویکرد نگاه به سایر بازیگران عرصه منطقه‌ای و جهانی بجای نگاه و وابستگی مطلق به غرب بود، که در این نگاه همسایگان جایگاه ویژه‌ای داشتند. در این راستا به‌نظر می‌رسد یکی از کشورهای همسایه ایران که از نظر ژئواکونومیکی دارای امتیازهای فراوانی بوده کشور جمهوری ترکیه می‌باشد. لذا سوال اصلی این است که «منابع ژئواکونومیکی تنش در روابط سیاسی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه کدامند؟» این پژوهش که از نوع کاربردی – توسعه‌ای بوده و به روش توصیفی-تحلیلی و پیمایشی انجام گردیده و پس از گردآوری اطلاعات و منابع اولیه و مشورت با نخبگان دانشگاهی برای اثبات پایایی و روایی، در نهایت تعدادی از تنش‌های محتمل در قالب مولفه ژئواکونومیکی شناسایی شده و برای کسب نظر و دیدگاه متخصصین این حوزه پرسشنامه‌ای در خصوص اینکه هر یک از این تنش‌ها چه میزان روابط سیاسی دو کشور را تحت شعاع قرار می‌دهد و در اختیار صاحب نظران قرار گرفت. پس از جمع آوری اطلاعات حاصل از پرسشنامه به تجزیه و تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS پرداخته شد. نتیجه حاصل از این واکاوی و تجزیه و تحلیل نشان می‌دهد، در مولفه ژئواکونومیک تنش‌هایی وجود داشته و در مجموع شش تنش مورد تأیید قرار گرفت. در ادامه مهمترین منبع تنش ژئواکونومیکی، رقابت دو کشور جهت نفوذ در بازارهای منطقه قفقاز و آسیای مرکزی و مخالفت مشترک ترکیه و آمریکا با طرح‌های عبور خطوط لوله نفت و گاز آسیای مرکزی از فضای سرزمینی ایران جهت انتقال به اروپا مشخص گردید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Geoeconomic Sources of Tension in the Political Relations of the Islamic Republic of Iran and the Republic of Turkey

نویسندگان English

Reza Shahgholian Qahfarrokhi 1
Mohammad Taghi Ghods 2
Mehdi Bozorgzadeh 3
1 Lecturer and Researcher, Imam Hossein University of Officer and Guard Training, Tehran, Iran.
2 Graduate in Strategic Defense Studies and Researcher, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the policies that underwent a massive transformation after the Islamic Revolution was the approach of looking toward other regional and global actors instead of absolute reliance and dependency on Western powers, in which neighbors held a special position. In this regard, it appears that one of Iran's neighboring countries possessing numerous geoeconomic advantages is the Republic of Turkey. Therefore, the main question is: "What are the geoeconomic sources of tension in the political relations of the Islamic Republic of Iran and the Republic of Turkey?" This applied-developmental research was conducted using a descriptive-analytical and survey method. Following the collection of preliminary information and sources and consultation with academic elites to prove reliability and validity, a number of potential tensions were identified within geoeconomic components. To obtain the views and perspectives of experts in this field, a questionnaire regarding the extent to which each of these tensions affects the political relations of the two countries was provided to experts. Following data collection from the questionnaires, data analysis was performed using SPSS software. The results of this analysis indicate that geoeconomic tensions exist, and a total of six tensions were confirmed. Furthermore, the most important source of geoeconomic tension was identified as the competition between the two countries for influence in the markets of the Caucasus and Central Asia, and the joint opposition of Turkey and the United States to pipeline transit projects carrying Central Asian oil and gas through Iranian territory for export to Europe.

کلیدواژه‌ها English

Sources of tension
Political relations
Geoeconomics
Islamic Republic of Iran
Turkey
1. قرآن کریم.
2. احمدی، حسین. تحولات منطقه ای ویژه قفقاز. تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۵.
3. اسدی کیا، بهناز. جمهوری آذربایجان. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، ۱۳۸۷.
4. اصطهخری، ابواسحاق ابراهیم. ممالک و مسالک. (به کوشش بهرام افشار و ترجمه محمد بن عبدالله تستری). تهران: موقافات دکتر محمود افشار یزدی، ۱۳۷۳.
5. افتخاری، اصغر. کالبد شکافی تهدید. تهران: دانشگاه امام حسین (ع)، مرکز مطالعات دفاعی و امنیت ملی، ۱۳۸۵.
6. افشردی، محمد حسین. ژئوپلیتیک قفقاز و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات دوره عالی جنگ سپاه، ۱۳۸۱.
7. امینی، ابراهیم. سیاست خارجی حکومت اسلامی. سازمان تبلیغات اسلامی، تهران: ۱۳۶۰.
8. انوشه، حسن و دیگران. دانشنامه ادب فارسی (جلد پنجم ادب فارسی در قفقاز). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۲.
9. ایزدی، بیژن. سیاست خارجی ج. ا. ا. دفتر تبلیغات اسلامی، قم: ۱۳۷۱.
10. ایولا کست، عوامل و اندیشه ها در ژئوپلیتیک (علی، فراستی، مترجم). تهران: نشر آمین، ۱۳۸۳.
11. بخشایشی، احمد. سیاست خارجی ج. ا. ا. انتشارات آوای نور، تهران: ۱۳۷۵.
12. بخشایشی اردستانی، احمد. اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران، موسسه انتشارات آوای نور، ۱۳۷۵.
13. بیات، کاوه، توفان بر فراز قفقاز. تهران مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۸۰.
14. تریف، تری و دیگران؛ مطالعات امنیتی نوین؛ ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی؛ تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، ۱۳۸۳.
15. توسلی، غلامعباس، نظریه های جامعه شناسی تهران: سمت، ۱۳۷۶.
16. جعفری ولدانی، اصغر، بررسی تاریخ اختلافات مرزی ایران و عراق. (تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، ۱۳۶۷).
17. حاجی یوسفی امیر محمد، ایران و رژیم صهیونیستی ؟ از همکاری تا منازعه. تهران: دانشگاه امام صادق (ع) ۱۳۸۲.
18. حاجی یوسفی، امیر محمد، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحولات منطقه ای. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، ۱۳۸۴.
19. حافظ نیا، محمدرضا. قدرت و منافع ملی ( مبانی ، مفاهیم و روش های سنجش). تهران: انتخاب، ۱۳۸۶.
20. حقیقت، صادق ، مسئولیت های فراملی در سیاست خارجی دولت اسلامی ، مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری ، تهران : ۱۳۶۷.
21. خلیلیان، سید خلیل. حقوق بین الملل اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۱.
22. خمینی، سیدروح الله؛ تحریر الوسیله؛ ترجمه: سید محمد باقر همدانی؛ تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، جلد ۲، ۱۳۷۸.
23. دفتر جریان شناسی تاریخ معاصر، روایت دلواپسی ، تهران : ۱۳۸۴.
24. رمضانی، روح اله ، سیاست خارجی ج. ا. ا. ، ترجمه علیرضا طیب ، نشر نی ، تهران : ۱۳۸۰.
25. رنجبر، مقصود، ملاحظات امنیتی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ تهران: پژوهشکده مطالعات، ۱۳۸۷.
26. سجاد پور، محمدکاظم ، سیاست خارجی ج. ا. ا. ، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، تهران : ۱۳۷۹.
27. قوام، عبدالعلی، اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، انتشارات سمت، تهران: ۱۳۷۲.
28. کاظمی، علی اصغر، دیپلماسی نوین، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، تهران : ۱۳۶۷.
29. لاریجانی محمد جواد، مقولاتی در استراتژی ملی ، مرکز ترجمه و نشر، تهران : ۱۳۶۹.
30. محمدی، منوچهر، اصول سیاست خارجی ج. ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران : ۱۳۶۵.
31. منصوری، جواد، اصول سیاست خارجی ج. ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران : ۱۳۶۵.
32. مرکز تحقیقات اسلامی، امریکا از دیدگاه رهبری ، قم ۱۳۷۸.
33. نخعی، هادی ، توافق و تزاحم منافع ملی و مصالح اسلامی ، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، تهران: ۱۳۷۶.
دوره 15، شماره 50
پاییز 1398
صفحه 68-89

  • تاریخ دریافت 28 تیر 1398
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1398
  • تاریخ اولین انتشار 30 آذر 1398
  • تاریخ انتشار 30 آذر 1398