اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

بررسی نقش تاریخی علمای اسلام در بیداری اسلامی با نگاهی به آینده (گام دوم انقلاب)

نویسنده
پژوهشگر دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
چکیده
با توجه به جایگاه رفیع دین مبین اسلام و حضور قدرتمند آن در تحولات منطقه ای و بین المللی در مواجهه هوشمندانه با چالش های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، نیازمند ترسیم چشم انداز جامعی است که آینده ای الهام بخش، فعال و مؤثر را در جهت تحکیم و ارائه الگوی مردم سالاری دینی، ایجاد و توسعه جامعه اخلاقی، نوگرایی و پویایی فرهنگی، اقتصادی و سیاسی براساس آموزه های اسلام ناب به همراه داشته باشد. لذا وجود رهبران، اندیشمندان و علما در هر جامعه ای به عنوان ارکان تأثیرگذار، نقش شریان های حیاتی را ایفا می کنند که اگر به موقع، درست و کارآمد عمل نکنند، آن ملت و جامعه دچار انحطاط، تنزل و یا در معرض سقوط و اضمحلال قرار خواهد گرفت. در حقیقت سکاندار هدایت مردم، علما و اندیشمندان هستند.
علما و اندیشمندان جهان اسلام، بعد از قرن ها انزوای مسلمانان، راه احیاء اسلام را در بازگشت به اصل اسلام یافتند و بیداری، حرکتی فراگیر برای بازگشت مسلمانان به هویت خویش قرار گرفت. بر همین اساس بیداری اسلامی در قرن اخیر سبب رشد آگاهی مسلمانان نسبت به دین و توجه آن ها به احکام اسلامی و بازیابی عزت و هویت اسلامی در جهان شده است. در واقع هویت زدایی و یا هویت بخشی با تدبیر و درایت علما و اندیشمندان محقق می شود. شناخت ظرفیت ها و فرصت های جهان اسلام در جهت نیل به توسعه و فائق آمدن بر مشکلات و مسائل موجود، شناسایی و استفاده از فرصت ها و ظرفیت هایی که برای مواجه شدن با تهدیدها و کاستی ها در اختیار مسلمانان است و تدبیر راه حل برون رفت از وضعیت توسعه نیافتگی فعلی، با درایت و هوشیاری خواص و علمای جوامع اسلامی میسر است.
مقاله علمی کاربردی حاضر با روش کتابخانه ای - یلی به نگارش درآمد، که در آن به بررسی نقش علما و اندیشمندان در بیداری اسلامی پرداخته و جایگاه آن را در برون رفت از چالش های پیش روی جهان اسلام با استفاده از آموزه های دینی و از سوی دیگر به معرفی برجسته ترین عالمان مسلمانی که عمر خود را وقف این راه کرده اند، می پردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Historical Role of Islamic Scholars in Islamic Awakening with a View to the Future (The Second Step of the Revolution)

نویسنده English

Saeed Omrani
Researcher, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran.
چکیده English

Considering the lofty position of the religion of Islam and its powerful presence in regional and international developments in intelligently confronting political, economic, and social challenges, there is a need to delineate a comprehensive perspective that entails an inspiring, active, and effective future towards consolidating and presenting the model of religious democracy, creating and developing a moral society, modernization, and cultural, economic, and political dynamism based on the teachings of pure Islam. Therefore, the existence of leaders, thinkers, and scholars in any society as influential pillars plays the role of vital arteries that if they do not act timely, correctly, and efficiently, that nation and society will suffer from decline, degeneration, and face the risk of collapse and dissolution. Indeed, the helmsmen of guiding the people are the scholars and thinkers.
The scholars and thinkers of the Islamic world, after centuries of isolation of Muslims, found the way to revive Islam in returning to the essence of Islam, and awakening became an inclusive movement for the return of Muslims to their identity. Accordingly, the Islamic awakening in the recent century has caused the growth of Muslims' awareness of religion and their attention to Islamic rulings and the restoration of Islamic dignity and identity in the world. In fact, de--ientification or identity-building is achieved through the tact and wisdom of scholars and thinkers. Recognizing the capacities and opportunities of the Islamic world towards achieving development and overcoming existing problems and issues, identifying and using the opportunities and capacities available to Muslims to face threats and shortcomings, and devising solutions to escape the current state of underdevelopment is possible with the insight and vigilance of the elites and scholars of Islamic societies.
The present applied-scientific article was written using a library-analytical method, in which the role of scholars and thinkers in the Islamic awakening is examined, and its position in overcoming the challenges facing the Islamic world using religious teachings and, on the other hand, introducing the most prominent Muslim scholars who have dedicated their lives to this path is addressed.

کلیدواژه‌ها English

Identity
Unity
Islamic Awakening
Islamic Scholars
1. قرآن کریم.
2. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ترجمه محمدعلی انصاری، قم، دارالکتاب، بیتا.
3. الویری، محسن، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ماهنامه روابط فرهنگی، شماره۱، مهر ۱۳۹۰.
4. بایی، سعید، هراس بنیادین: اروپامداری و ظهور اسلام‌گرایی، غلامرضا جمشیدی‌ها و موسی عنبری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۹.
5. جنکینز، ریچارد، هویت اجتماعی، تورج یار احمدی، تهران: انتشارات شیرازه، ۱۳۸۱.
6. مینی(ره)، سیدروح الله، صحیفه نور، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، ۱۳۷۲.
7. شیرودی، مرتضی، انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی (تأثیرگذاری و نمونه‌ها)، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، س ۵، ش ۱۶ ، ۱۳۸۸ .
8. عادل، حداد، «شخصیت امام خمینی (ره)»، کتاب نقد شماره ۱۳ ، زمستان ۷۸، ص ۲۶.
9. عنایت، حمید، سیری در اندیشه سیاسی در اسلام، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: خوارزمی، ۱۳۶۲ .
10. قرضاوی، یوسف، تربیت اسلامی و مدرسه حسن البنا، ترجمه مصطفی اربابی، مشهد: بی‌نا، ۱۳۶۷.
11. قرضاوی، یوسف، الصحوه الاسلامیه و هموم الوطن العربی و اسلامی، بیروت: مؤسسه الرساله، ۱۳۶۹.
12. القطان، عدنان بن عبدالله، بیداری اسلامی و نیازهای فکری معاصر آن، کتاب بیداری اسلامی و چشم‌انداز آینده و هدایت آن، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۴.
13. کاستلز، مانوئل، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ؛ قدرت هویت، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: طرح نو، ۱۳۸۰.
14. گل محمدی، احمد، جهانی شدن، فرهنگ، هویت، تهران: نشر نی، ۱۳۸۱.
15. گیدنز، آنتونی، تجدد و تشخّص، ترجمهٔ اصغر موفقیان، تهران: نشر نی، ۱۳۸۳.
16. لاهوری، محمد اقبال، کلیات اشعار اقبال لاهوری «با مقدمه احمد سروش»، تهران: انتشارات سنائی، چاپ دوم، ۱۳۶۶.
17. مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، انتشارات تهران: صدرا، ۱۳۶۲.
18. مطهری، مرتضی، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: صدرا، چ هشتم، ۱۳۷۲.
19. مطهری، مرتضی، علل گرایش به مادیگری، تهران: صدرا، ۱۳۷۵.
20. معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران: امیر کبیر، ۱۳۸۰.
21. کوتیان، مصطفی، سیری در نظریه‌های انقلاب، چاپ سوم، تهران: قوس، تهران، ۱۳۸۰.
22. مودودی، ابوالاعلی، پایه های اخلاقی برای جنبش اسلامی، ترجمه سید غلامرضا سعیدی، اصفهان: خرد، ۱۳۴۸.
23. میرعبدالهیان، حسین، «ناکامى طرح خاورمیانه بزرگ و خیزش بیدارى اسلامى در جهان عرب: مطالعه موردى بحرین»، فصلنامه مطالعات راهبردی، س ۱۴، ش ۲، شماره مسلسل ۵۲، ۱۳۹۰.
24. نصرى، ع.، رویارویی با تجدد، تهران: نشر علم، بی تا.
25. نوری، محمد، مأخذشناسی گزیده احیای اسلام، مجموعه مقالات کنگره بین المللی مینی و احیای تفکردینی،۱۳۷۶.
26. ولایتی، علی اکبر، فرهنگ و تمدن اسلامی، قم: نشر معارف، چاپ دهم، ۱۳۸۸.

27. Kuper, Adam & Kuper, Jessica, The Social Science Encyclopedia, London & New York, Routledge, 1996, 2nd ed.
دوره 14، شماره 46
پاییز 1397
صفحه 35-57

  • تاریخ دریافت 15 تیر 1397
  • تاریخ بازنگری 08 شهریور 1397
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1397
  • تاریخ اولین انتشار 28 آذر 1397
  • تاریخ انتشار 28 آذر 1397