اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

تبیین مؤلفه‌های اصلی مدیریت کلان مساجد کشور

نویسنده
دانشجوی دکتری مهندسی سیستم‌های فرهنگی دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران.
چکیده
بی‌گمان، مهم‌ترین اصل لازم جهت مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی، ساماندهی آن‌هاست. نخستین گام در راه ساماندهی دستگاه‌های فرهنگی، تدوین مبانی، اصول، نقشه راه و ایجاد بینش و درک مشترک از هدف است. ساماندهی دستگاه‌های فرهنگی، عبارتست از انسجام‌بخشی دستگاه‌های فرهنگی در قالب نظام فرهنگی از طریق اصلاح نقش‌ها و کارکردها و تحول در ساختارها و تنظیم روابط و مناسبات بین آن‌ها، در جهت افزایش بهره‌وری و کاهش تعارض‌های کارکردی است. زمانی که مجموعه دستگاه‌های فرهنگی کشور، در تعامل با مجموعه دستگاه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی کشور و جهان، دیده شوند و نقش و وظیفه هر یک از دستگاه‌ها در تحقق اهداف کلان فرهنگی مشخص گردد، نظام جامع فرهنگی کشور، ترسیم شده است. هدف این مقاله، تبیین الزامات ساماندهی مساجد، در نظام جمهوری اسلامی ایران است. این مقاله، با روش تحلیلی و توصیفی، به بررسی مسائل و آسیب‌های مربوط به نهاد مسجد، در سه حوزه کلی می‌پردازد: ۱. حوزه‌های گوناگون فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی؛ ۲. عناصر، سازمان‌ها و نهادهای مرتبط و دخیل در اداره مسجد؛ ۳. نهادها و سازمان‌های مذهبی و فرهنگی موازی با مسجد. این سه حوزه، دربردارنده تمامی مسائل پیرامون مسجد است. بر اساس الگوی مفهومی ارائه شده، آسیب‌ها، علل بروز، پیامدها، و راهکارهای رفع آن‌ها در این حوزه، بررسی و الزامات ساماندهی مساجد در نظام اسلامی، مشخص گردیده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the Main Components of Macro Management of the Country's Mosques

نویسنده English

Abbas Babaii
PhD Student in Cultural Systems Engineering, Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran
چکیده English

Undoubtedly, the most important principle required for the macro-management of cultural institutions is their organization. The first step in organizing cultural institutions is the formulation of foundations, principles, roadmap, and the creation of insight and a shared understanding of the goal. The organization of cultural institutions means coherence of cultural institutions in the form of a cultural system through the modification of roles and functions, transformation in structures, and regulation of relations and interactions between them, in order to increase productivity and reduce functional conflicts. When the country's cultural institutions are viewed in interaction with the country's and the world's economic, political, and social institutions, and the role and duty of each institution in achieving macro cultural goals is specified, the country's comprehensive cultural system is outlined. The purpose of this article is to explain the requirements for organizing mosques in the system of the Islamic Republic of Iran. Using an analytical and descriptive method, this article examines the issues and damages related to the institution of the mosque in three general areas: 1. Various cultural, social, political, and economic domains; 2. Elements, organizations, and institutions related and involved in the administration of the mosque; 3. Religious and cultural institutions and organizations parallel to the mosque. These three areas encompass all issues surrounding the mosque. Based on the presented conceptual model, damages, causes, consequences, and solutions for their removal in this area have been examined, and the requirements for organizing mosques in the Islamic system have been determined.

کلیدواژه‌ها English

Organization
Culture
Cultural institution
Cultural engineering
Mosque
1. قرآن کریم.
2. آذر، عادل و مؤمنی، منصور (۱۳۸۰)، آمار و کاربرد آن در مدیریت (جلد دوم)؛ تهران: انتشارات سمت.
3. ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمد بن علی (۱۴۱۳)، من لا یحضره الفقیه (جلد ۱)، چاپ سوم؛ قم: جامعه مدرسین.
4. الویری، محسن (۱۳۸۶)، «مسجد، ارتباطات و توسعه پایدار»، نامه صادق شماره ۳۱ صص ۳۹-۱۱۰.
5. باقی، عمادالدین و همکاران (۱۳۸۱)، پرستشگاه در عهد سنت و تجدد (مجموعه مقالات)؛ تهران: نشر سرایی.
6. پهلوان، چنگیز (۱۳۸۲)، فرهنگ‌شناسی، چاپ دوم؛ تهران: نشر قطره.
7. جعفری، محمدرضا (۱۳۹۲)، مصاحبه با خبرگزاری ایسنا، در خصوص وضعیت مساجد کشور، ستاد عالی کانون‌های مساجد.
8. حرّ عاملی، محمد بن حسن (۱۴۰۹ ق)، وسائل الشیعه؛ قم: مؤسسه آل البیت.
9. خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۸۴)، آسیب‌شناسی جامعه دینی؛ قم: نشر معارف.
10. روح‌الامینی، محمود (۱۳۸۲)، زمینه فرهنگ‌شناسی؛ تهران: انتشارات عطار.
11. صالحی، امیری (۱۳۸۷)، مبانی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی؛ تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص نظام.
12. عباسی، رسول (۱۳۹۰)، مسجد طراز اسلامی؛ تهران: چاپ ستاد عالی هماهنگی و نظارت عالی بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد.
13. عباسی، رسول و همکاران (۱۳۹۳)، «تدوین الگوی کیفیت خدمات در مدیریت مسجد»، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت اسلامی، سال ۲۲، شماره ۲، پاییز و زمستان.
14. عابدی جعفری، حسن و همکاران (۱۳۸۴)، «طراحی مدل مطلوب کارکرد و مدیریت مساجد، به عنوان یک سازمان داوطلبانه مذهبی»، مصباح، شماره ۶۰ صص ۷۳-۱۲۶.
15. شکوهی، فاطمه (۱۳۸۲)، «بررسی عملکرد آموزشی مساجد»، ماهنامه مسجد، شماره ۷۱، آبان ماه.
16. شورای عالی انقلاب فرهنگی (۱۳۸۹)، الزامات ساماندهی فعالیت‌های اصلی حوزه مسجد، تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
17. شورای عالی انقلاب فرهنگی (۱۳۹۰)، نظام‌نامه ساماندهی دستگاه‌های فرهنگی کشور، تهران: نشر کارگروه مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی، شورای عالی انقلاب فرهنگی.
18. کرم‌الهی، نعمت‌الله (۱۳۹۱)، «تبیین الگوی مفهومی آسیب‌شناسی وضعیت مسجد در ایران»، مجله گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم 7، سال سوم، شماره سوم.
19. محمدیان (۱۳۸۲)، انقلاب اسلامی ایران یا نهضت مسجد (مصاحبه)، ماهنامه مسجد، شماره ۷۱، آبان ماه.
20. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار.
21. مجله‌زائر (۱۳۷۹)، «مسجد، مسجدی‌ها و چند کلمه حرف حساب»، مجله زائر شماره ۵۰ مردادماه.
22. موسوی خمینی، سید روح‌الله (۱۳۷۱)، صحیفه نور؛ تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
23. موظف رستمی، محمد علی (۱۳۸۱)، آئین مسجد؛ تهران: انتشارات گویه.
24. موظف رستمی، محمد علی (۱۳۹۲)، نقش مساجد در تحقق شعار سال حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی؛ تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
25. ناظمی اردکانی، مهدی (۱۳۹۰)، آسیب‌شناسی افق مفهومی مؤلفه‌های مدیریت راهبردی فرهنگی در کشور، چاپ اول؛ تهران: نشر دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
26. ناظمی اردکانی، مهدی (۱۳۹۰)، درآمدی بر مهندسی فرهنگ و مهندسی فرهنگی کشور، چاپ اول؛ تهران: نشر شورای عالی انقلاب فرهنگی.
27. ناظمی اردکانی، مهدی (۱۳۹۰)، مبانی و چگونگی ترسیم نقشه مهندسی کشور، چاپ اول؛ تهران: انتشارات آوای نور.
28. ناظمی اردکانی، مهدی (۱۳۸۹)، مدیریت راهبردی مساجد، چاپ اول؛ تهران: نشر کارگروه مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی، شورای عالی انقلاب فرهنگی.
29. نوبهار، رحیم (۱۳۸۷)، رابطه نظام اسلامی و مساجد؛ قم: مؤسسه فرهنگی تبیان.
دوره 13، شماره 43
زمستان 1396
صفحه 7-36

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1396
  • تاریخ بازنگری 08 مهر 1396
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1396
  • تاریخ اولین انتشار 21 اسفند 1396
  • تاریخ انتشار 21 اسفند 1396