اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

جریان‌شناسی فرهنگی و علل گرایش به عرفان‌های نو ظهور

نویسنده
مدرس دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
چکیده
انسان امروز، در دنیای مادی، سردرگم است و راه رهایی از آن را در عرفان (شناخت جهان، انسان و خدا) جست‌وجو می‌کند؛ اما شناخت نادرست و تبلیغات فرهنگ غربی مسیرهای بی‌حاصلی را پیش روی او قرار داده است. آنچه به نام عرفان‌های نوظهور شناخته می‌شود، یکی از این کج‌راه‌هاست. دو گروه اصلی در این روزگار، به ترویج عرفان‌های خود روی آورده‌اند: نخست، عرفان‌های کهن و متعلق به سنت‌های گذشته منطقه‌ای مانند عرفان‌های سرخ‌پوستی بومیان آمریکا یا آیین‌های شرقی هندو و بودایی؛ دوم، آیین‌های نوظهور همانند نحله‌های شیطان‌پرستی. این عرفان‌ها، تأثیر مستقیمی بر فرهنگ جوامع داشته‌اند. تغییر ذائقه‌های فرهنگی و حس زیبایی‌شناسی جمعی، نابودی هویت‌های فردی و ملی به وسیله جایگزینی جنون به جای آرامش، غالب نمودن شرارت، ستم‌پذیری، تأکید بر دروغ، استفاده از موسیقی، مد و جز آن گوشه‌ای از این تأثیرات است. مؤلفه‌های عرفان‌های نوظهور را می‌توان در موارد زیر طبقه بندی نمود: نادیده گرفتن اعتقاد به خداوند و یا انکار وجود او، شادمانی به عنوان هدف غایی با ابزارهای گوناگون، مخالفت با ادیان الهی، نفی عقلانیت، فلسفه و منطق، و جایگزینی عناصر حیوانی، بازی با ارزش‌ها و تبدیل هنجار به ناهنجاری، کثرت‌گرایی و نابودی بنیاد خانواده (تک‌بعدی دیدن انسان در جهان)، لیبرالیسم جنسی، انکار معاد و طرح مسألهٔ تناسخ. از آن‌جا که این مؤلفه‌ها، در تضاد با فرهنگ ملی و دینی است و درصدد دگرگونی مبانی اعتقادی است، عاملی برای ایجاد ناامنی، بی‌نظمی و تقابل‌های دینی به ویژه با عرفان اسلامی است که با گسترش در سطح وسیعی از جامعه، آسیب‌های ویژه‌ای به بنیادهای فرهنگی و امنیتی وارد می‌آورد. نخستین گام برای جلوگیری از ایجاد تناقض در فرهنگ فردی و جمعی، شناخت نحله‌های معنوی نوظهور است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Cultural Typology and the Causes of Tendency Toward Emerging Mysticisms

نویسنده English

Mohammad Ghorban Jaferi
Lecturer, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran
چکیده English

Today's human is confused in the material world and seeks a way out in mysticism (cognition of the world, human, and God); however, incorrect cognition and Western cultural propaganda have placed futile paths before him. What is known as emerging mysticisms is one of these misguidances. Two main groups nowadays have turned to promoting their own mysticisms: first, ancient mysticisms belonging to past regional traditions such as Native American Indian mysticisms or Eastern Hindu and Buddhist traditions; second, emerging cults such as Satanism sects. These mysticisms have had a direct impact on the culture of societies. Changing cultural tastes and the collective aesthetic sense, the destruction of individual and national identities by replacing madness with peace, prevailing malice, submission, emphasis on lying, the use of music, fashion, and the like are a fraction of these impacts. The components of emerging mysticisms can be classified into the following: ignoring the belief in God or denying His existence, happiness as the ultimate goal using various tools, opposition to divine religions, rejection of rationality, philosophy, and logic, and replacing them with animalistic elements, playing with values and turning norms into anomalies, pluralism and the destruction of the family foundation (viewing humans as single-dimensional in the world), sexual liberalism, denial of resurrection, and raising the issue of reincarnation. Since these components are in conflict with national and religious culture and seek to alter foundational beliefs, they are a factor in creating insecurity, disorder, and religious confrontations, especially with Islamic mysticism, which by spreading across a wide level of society, inflicts special damages on cultural and security foundations. The first step to prevent contradictions in individual and collective culture is to recognize emerging spiritual sects.

کلیدواژه‌ها English

Culture
Mysticism
Emerging mysticisms
Deviation
Spiritual sects
1. آقاخانی، نایب علی (۱۳۷۸)، صدای ساکن کوچک، نگاهی به تعلیمات دون خوان، تهران: نشر محور.
2. اشو (۱۳۸۳). آفتاب در سایه، ترجمه عبدالعلی براتی، تهران: نسیم دانش.
3. اشو (۱۳۸۲). آواز سکوت، ترجمه میرجواد حسینی، تهران: انتشارات فردوسی.
4. اشو (۱۳۸۲). الماس‌های اشو، ترجمه مرجان فرجی، تهران: انتشارات فردوسی.
5. اشو (۱۳۸۱)، ضربان قلب حقیقت مطلق، ترجمه مرضیه شنگایی، تهران: انتشارات فردوسی.
6. اشو (۱۳۸۰)، مراقبه هنر وجد و سرور، ترجمه فرامرز جواهری نیا، تهران: انتشارات فردوسی.
7. اینگ마رت، رونالد (۱۳۸۳)، تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران: کویر.
8. بارکر، کریس (۱۳۸۷)، مطالعات فرهنگی، نظریه و عملکرد، ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حمیدی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
9. ب.ل سوزوکی (۱۳۸۰)، راه بودا، ع. پادشاهی، چاپ اول، ویرایش دوم، نشر نگاه معاصر.
10. پهلوان، چنگیز (۱۳۸۲)، فرهنگ‌شناسی: گفتارهایی در زمینه فرهنگ و تمدن، تهران: نشر قطره.
11. جعفری، محمد تقی (۱۳۷۹)، فرهنگ پیرو و فرهنگ پیشرو، مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
12. جیمز (۱۳۷۲)، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب.
13. چاترچی، ساتیش چاندرا و موهان واتا، دریندا (۱۳۸۴)، معرفی مکاتب فلسفی هند، ترجمه فرناز ناظر زاده کرمانی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
14. حمیدیه، بهزاد (۱۳۸۵)، «تیپ‌شناسی ادیان جدید در ایران»، روزنامه رسالت، شماره ۵۸۶۷ - ۳۰.
15. دالایی لاما (۱۳۸۴)، زندگی در راهی بهتر، ترجمه فرامرز جواهری نیا، تهران: نشر ماهی.
16. دالایی لاما (۱۳۸۴)، کتاب بیداری، ترجمه میترا کیوان مهر، تهران: نشر علم.
17. دالایی لاما (۱۳۸۴)، کتاب خرد، ترجمه میترا کیوان مهر، تهران: نشر علم.
18. دالایی لاما (۱۳۸۲)، کتاب کوچک ژرف اندیشی، ترجمه مهرداد انتظاری، تهران: نشر علم.
19. داوری اردکانی، رضا (۱۳۷۸)، سیر اجمالی در اندیشه پست مدرن، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
20. سعادتی، مریم [بی‌تا]، «جامعه‌شناسی شیطان‌پرستی»، سایت جامعه‌شناسی ایران.
21. شایگان، داریوش (۱۳۸۷)، آیین هندو و عرفان اسلامی (بر اساس مجمع البحرین دارالشکوه)، ترجمه جمشید ارجمند، تهران: فرزان.
22. صدیقی پاشاکی، علی (۱۳۸۷)، جنون شیطان‌پرستی: نقد شیطانیسم مدرن و معضلات اجتماعی همراه آن، تهران: نشر آدینه سبز.
23. کاکایی، قاسم (۱۳۸۷)، هستی و عشق و نیستی، شیراز: دانشگاه شیراز.
24. کلمپ، هارولد (۱۳۸۰)، استاد رؤیا، ترجمه شهرام شاه‌محمدپور، تهران: ایساتیس.
25. مظاهری سیف، حمید رضا (۱۳۸۸)، جریان‌شناسی انتقادی عرفان‌های نوظهور، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
26. یثربی، سید یحیی (۱۳۸۴)، مظاهر جایگاه شریعت در قلمرو عرفان، مجله معرفت، شماره ۳۵.
27. خبرگزاری فارس: https://www.farsnews.com
28. پایگاه اینترنتی حوزه: https://hawzah.net
29. وب‌سایت راسخون، مقاله از محمود کریمی شرودان: https://rasekhoon.net
دوره 13، شماره 42
پاییز 1396
صفحه 87-117

  • تاریخ دریافت 28 تیر 1396
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1396
  • تاریخ پذیرش 15 مهر 1396
  • تاریخ اولین انتشار 30 آذر 1396
  • تاریخ انتشار 30 آذر 1396