اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

مؤلفه‌های انسجام‌بخش فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مقابله با تهدیدهای فرهنگی

نویسنده
پژوهشگر دانشکده شهید مطهری بسیج، تهران، ایران.
چکیده
تهدیدهای امنیت فرهنگی، تهاجم فرهنگی و فرهنگ‌پذیری بحران‌های بالقوه‌ای هستند که انسجام فرهنگی را تحت تأثیر قرار می‌دهند و معمولاً در دو بعد واگرایی از دولت مرکزی و نابهنجاری اجتماعی به شکل تهدید فرهنگی جلوه می‌کنند. بی‌اعتمادی اجتماعی، سیاسی، کاهش منزلت اجتماعی، فقر و محرومیت به کاهش وفاق، وحدت و انسجام فرهنگی منجر می‌شود و از سوی دیگر وحدت و انسجام فرهنگی می‌تواند موجب به هم پیوستگی آگاهانه تر گروه‌های اجتماعی شود و در حفظ استقلال سیاسی- فرهنگی کشور، و حتی فراتر از آن یعنی تشکیل امت اسلامی دخیل شود. این مسأله مطرح است که چه عواملی منجر به تقویت وحدت و انسجام فرهنگی و در سطح دیگری باعث به وجود آمدن اعتماد ملی، باور ملی و ائتلاف فرهنگی می‌شوند و چگونه می‌توان امت اسلامی را با همکاری و همگرایی منطقه‌ای شکل داد و تهدیدهای فرهنگی دشمن را در منطقه کاهش داد.
بنابراین هدف این پژوهش بررسی مؤلفه‌های انسجام‌بخش فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با استناد به سند چشم‌انداز و نیات راهبردی حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری و کارکردهای فرهنگی به منظور مقابله با تهدیدهای دشمن است. این مقاله در قالب پژوهش کاربردی با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات از طریق کتابخانه‌ای تهیه شده و محقق به دنبال پاسخگویی به این سؤال محوری است که مؤلفه‌های وحدت و انسجام فرهنگی جمهوری اسلامی ایران کدامند و با توجه به تغییر ماهیت تهدیدهای دشمن چگونه می‌توان از این مؤلفه در حفظ انسجام فرهنگی استفاده کرد؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Cultural Cohesion Components of the Islamic Republic of Iran in Countering Cultural Threats

نویسنده English

Alireza Einolghozati
Researcher, Shahid Motahari Basij Faculty, Tehran, Iran
چکیده English

Cultural security threats, cultural invasion, and acculturation are potential crises that affect cultural cohesion and usually manifest as cultural threats in two dimensions: divergence from the central government and social deviance. Social and political distrust, decrease in social status, poverty, and deprivation lead to a decline in consensus, unity, and cultural cohesion; on the other hand, cultural unity and cohesion can lead to the conscious cohesion of social groups and play a role in preserving the country's political-cultural independence, and even beyond that, namely the formation of the Islamic Ummah. The question is raised as to what factors lead to the strengthening of cultural unity and cohesion, and at another level, give rise to national trust, national belief, and cultural coalition, and how the Islamic Ummah can be formed through regional cooperation and convergence to reduce the enemy's cultural threats in the region. Therefore, the purpose of this research is to examine the cultural cohesion components of the Islamic Republic of Iran, citing the vision document, the strategic intentions of Imam Khomeini (RA) and the Supreme Leader, and cultural functions in order to counter the enemy's threats. This article, in the form of applied research using a descriptive-analytical method and data collection through library research, seeks to answer the core question: What are the components of unity and cultural cohesion of the Islamic Republic of Iran, and considering the changing nature of the enemy's threats, how can this component be used to preserve cultural cohesion?

کلیدواژه‌ها English

Cultural cohesion
Cultural threats
Vision document
Strategic intentions of Imam Khomeini (RA) and the Supreme Leader
- ابلاغ پیام و بیانات حضرت امام خامنه‌ای (مدظله العالی) قابل دسترسی در: www.khamenei.ir.
- اسدی، هیبت‌الله. (۱۳۷۶). اندیشه‌های دفاعی امام خمینی (ره)، مندرج در: مجموعه مقالات سومین سمینار سازمان عقیدتی- سیاسی؛ دفتر دوم، تهران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
- اسلامی ندوشن، محمدعلی. (۱۳۹۱). فرهنگ و شبه فرهنگ، تهران: انتشارات دفتر فرهنگ اسلامی، چاپ پنجم.
- آل اسپوزیتو، جان. (۱۳۷۲). انقلاب اسلامی ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن شانه‌چی، تهران: مرکز بازشناسی.
- امام خمینی(ره)، صحیفه نور، ج ۱۵، ۱۶، ۱۷ و ۲۱، چاپ سوم(۱۳۸۲)، تهران، دفتر حفظ و نشر آثار امام(ره).
- باستانی، سوسن. (۱۳۸۶). جنسیت، فرهنگ، ارزش‌ها و نگرش‌ها، تهران: انتشارات فرهنگ و هنر و ارتباطات اسلامی، چاپ اول.
- تریف، تری و دیگران، (۱۳۸۳)، مطالعات امنیت نوین، ترجمه؛ علیرضا طیب و وحید بزرگی، پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.
- حافظ‌نیا، محمدرضا، (۱۳۸۸)، هویت فرهنگی ضامن پایداری فرهنگی، سایت باشگاه اندیشه.
- خاتمی، سیداحمد، (۱۳۸۶)، مظلومیت فرهنگ و چاره‌جویی آن، سایت پاسدار اسلام.
- رشید، غلامعلی، (۱۳۸۶)، نقش عوامل ژئوپلیتیک در راهبرد دفاعی (مطالعه موردی؛ ایران نسبت به عراق)، پایان‌نامه دکترای جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
- رهبر، عباس علی و آخوندی مهریزی، مسعود، (۱۳۸۹)، پتانسیل‌های فرهنگی مؤثر بر هم‌گرایی در منطقه آسیای جنوب غربی، تهران: نشریه راهبرد.
- ساعی، منصور، (۱۳۸۷)، هویت و هویت ملی، سایت ایرانیان.
- شعاعی، محمدعلی، (۱۳۷۴)، مفاهیم فرهنگی و روابط فرهنگی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات و تحقیقات فرهنگی بین‌المللی.
- شفیعی، جمال، (۱۳۸۵)، انقلاب رنگی و جمهوری اسلامی ایران؛ برآورد تطبیقی، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- صالحی امیری، سیدرضا، (۱۳۸۸)، انسجام فرهنگی و تنوع فرهنگی، مجمع تشخیص مصلحت نظام، پژوهشکده مطالعات استراتژیک، تهران.
- عبدا... مبینی دهکردی، (۱۳۹۰)، تدوین راهبردهای تحقق اهداف فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افق سند چشم‌انداز، دانشگاه عالی دفاع فرهنگی.
- عسگری، علی و دست داده، زین‌العابدین، (۱۳۸۸)، درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ ششم.
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصول دوم و سوم از فصل اول.
- کریمی پور، یداله، (۱۳۸۱)، ایران و همسایگان منابع تنش و تهدید، انتشارات دانشگاه تربیت معلم، تهران.
- کاظمی، علی‌اصغر، (۱۳۸۰)، جهانی شدن فرهنگ و سیاست، تهران: نشر قومس.
- کریمی‌حمید، (۱۳۹۱)، تبیین الگوی بازدارندگی همه‌جانبه دفاعی جمهوری اسلامی ایران در مقابل تهدید ناهُمطراز، دانشگاه عالی دفاع ملی.
- کوئن، بروس، (۱۳۷۳)، مبانی جامعه‌شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعلی توسلی و رضا فاضل، تهران: انتشارات سازمان سمت، سبحانی‌فر، محمدجواد و همکاران، (۱۳۹۱)، اندیشه‌های دفاعی فرمانده معظم کل قوا با نگرش برمکتب دفاعی اسلام، انتشارات دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران.
- مالینوفسکی، برانیسلاو، (۱۳۸۷)، نظریه علمی فرهنگ، ترجمه منوچهر فرهومند، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
- مجتهدزاده، پیروز، (۱۳۷۹)، ایده‌های ژئوپلیتیک و واقعیت‌های ایرانی، نشر نی، تهران.
- مجید نوریان نگاهی به سند چشم‌انداز ۲۰ ساله از منظر فرهنگی.
- محمدی، منوچهر و متقی، ابراهیم، (۱۳۸۴)، چشم‌انداز ۲۰ ساله دکترین تعامل سازنده در سیاست خارجی کشور، تهران: انتشارات راهبرد.
- محمدی، منوچهر، (۱۳۸۶)، آینده نظام بین‌الملل و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه.
- میرحیدر، دره، (۱۳۷۵)، مبانی جغرافیای سیاسی، انتشارات سمت، چاپ چهارم، تهران.
- میرقاید، محسن رضایی و مبینی دهکردی، علی، ایران در افق چشم‌انداز ۱۴۰۴، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
- نوذری فضل‌الله، (۱۳۹۰)، تعیین عوامل ژئوپلیتیک حوزه دریای عمان و تأثیر آن بر تدوین راهبرد دفاعی - امنیتی جمهوری اسلامی ایران، رساله دکترای، دانشگاه عالی دفاع ملی.
- هادی زنوز، بهروز، مسایل و مشکلات اصلی اقتصاد ایران و علل و راهکارهای آن، تهران: انتشارات صبا.
- هادی زنوز، بهروز، ریشه‌های فقر و نابرابری در ایران پس از انقلاب، تهران: انتشارات آگاه.
- هالیدی، فرد، (۱۳۶۴)، تکوین دومین جنگ سرد، ترجمه هرمز همایون‌پور، تهران: انتشارات آگاه.
دوره 10، شماره 30
پاییز 1393
صفحه 37-87

  • تاریخ دریافت 02 تیر 1393
  • تاریخ بازنگری 28 شهریور 1393
  • تاریخ پذیرش 10 مهر 1393
  • تاریخ اولین انتشار 26 آذر 1393
  • تاریخ انتشار 26 آذر 1393