اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

اندیشه مقاومت در گفتمان انقلاب اسلامی

نقش تفکر بسیجی در فرماندهی دفاع مقدس

نویسنده
کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی و پرولوژی
چکیده
در ارتش‌های جهان، نظام‌های سیاسی مختلف و حتی در سازمان‌های آزادی‌بخش و گروه‌های مسلح تعریف نشده برای انتخاب فرماندهان شرایط مشترک وجود داشته که برخی از آن‌ها شاخص هستند؛ از این قبیل می‌توان: شجاعت، آمادگی جسمی، علم به کار، مسئولیت‌پذیری و وفاداری به نظام یا گروه مربوطه را نام برد. از جهت انتخاب طبیعی، فرماندهی و به‌طور کلی مدیریت یک نوع استعداد فردی محسوب می‌شود که همه انسان‌ها چنین ویژگی را دارا نیستند. با این که مدیران در سطوح مختلف دارای وظایف اصلی و قراردادی متعددی هستند ولی فعالیت‌های فرماندهان نظامی و محور تدابیر و ابتکار آنان عمدتاً مأموریت‌های رزمی بوده و در جنبه‌های برنامه‌ریزی و اجراء، علم و عمل آن‌ها برای وصول به اهداف نظامی به‌کار گرفته می‌شود. با این حال جایگاه انگیزه از تکالیف شغلی و وظایف سازمانی جدا بوده و یک پدیده درونی محسوب می‌شود که غالباً روحیه فرماندهان به این عامل بستگی دارد. با این که روحیه از انگیزه فرد مشتق می‌شود ولی افکار از مقوله  بینش (مکتبی) بوده و خود در ایجاد انگیزه‌ها دخالت دارند. در حقیقت اساس شخصیت اشخاص و به‌طور ویژه فرماندهان به نوع تفکر آنان بستگی دارد. از طرفی ایده و اندیشه فرماندهان خارج از تفکر غالب در فرهنگ جامعه آن‌ها نبوده و عقاید مقبول هر نظام حکومتی بینش جمعی نیروهای مسلح را جهت می‌بخشد. یکی از اندیشه‌های حقیقت‌جو و تحول آفرین در دو دهه اخیر قرن بیستم، تفکر بسیجی است که بانی آن امام خمینی (ره) بوده و این تفکر همزاد با انقلاب اسلامی است گرچه آثار و برکات تفکر یادشده در همه جنبه‌های توسعه جمهوری اسلامی آشکار گردیده ولی در میادین فداکاری برای حفظ امنیت و دفاع مقدس، نمود بارز داشته و به عنوان عنصر اساسی در شکل گیری شخصیت فرماندهان نیروهای مسلح ایران اسلامی دخیل بوده است. مقاله حاضر کوششی در تبیین این پدیده ی مقدس است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of Basij Thought in Command Leadership During the Sacred Defense

نویسنده English

Ali Hezighi
M.A. in Defensive Management and Praxeology
چکیده English

Across global militaries, diverse political systems, and even within liberation movements and irregular armed groups, there are shared criteria—often standardized—for the selection of commanders. Among the most prominent of these are courage, physical fitness, professional competence, accountability, and loyalty to the respective system or group. From a natural selection standpoint, command—and leadership more broadly—is a form of individual talent not possessed by all.
Although managers at various levels fulfill numerous formal and functional duties, military commanders, by contrast, are primarily engaged in combat missions. Their decisions, strategies, and innovations revolve around combat operations, and their knowledge and practical execution serve the attainment of military objectives.
Nonetheless, motivation, as an internal phenomenon, stands apart from official job duties and organizational roles. A commander’s morale often hinges on such inner motivation. While morale is derived from personal motivation, thought itself arises from ideological insight and plays a significant role in shaping motivations. In essence, the core of an individual's—particularly a commander’s—personality is deeply rooted in their mode of thinking.
Moreover, the ideas and perspectives of commanders are never entirely separate from the dominant thought patterns within their cultural context. The accepted beliefs of any ruling system shape the collective worldview of its armed forces. One of the most transformative and truth-seeking ideologies to emerge in the final two decades of the 20th century is the Basij thought, founded by Imam Khomeini (may God have mercy on him).
This doctrine, which is inextricably linked with the Islamic Revolution, has influenced all dimensions of the Islamic Republic’s development. However, its most prominent manifestation has been in the arenas of sacrifice and national defense, where it has played a vital role in shaping the character and identity of commanders within Iran's armed forces.
The present article is an effort to explore and elucidate this sacred phenomenon.

1) قرآن مجید.
2) کارنامه ی عملیات سپاهیان اسلام در هشت سال دفاع مقدس 1368 روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
3) کوثر خلاصه ی بیانات امام خمینی ره ) چاپ اول ۱۳۷۱ ، مؤسسه ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
4) نبرد فاو، چاپ دوم ١٣٦٦ ، معاونت سیاسی ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
5) هنر جنگ(1399). معاونت پژوهش دانشکدهی فرماندهی و ستاد سپاه

  • تاریخ دریافت 01 آبان 1385
  • تاریخ بازنگری 22 آبان 1385
  • تاریخ پذیرش 28 آذر 1385
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1385
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1385